Questions and answers
On this page, SKGO publishes answers from the SKGO Expert Service to questions received from local administrations about the functioning of local self-government and the responsibilities of cities and municipalities.
Da li jedinica lokalne samouprave može da obezbeđuje više usluga socijalne zaštite za jednog korisnika?
Upućivanje korisnika na određenu uslugu socijalne zaštite je, sa jedne strane uslovljeno potrebama korisnika a sa druge strane specifikacijom usluge ili usluga na koje se upućuje. Ukoliko potrebe korisnika, koje su utvrđene u postupku procene, mogu da se ispune korišćenjem jedne usluge, imajući u vidu specifikaciju te usluge odnosno ciljnu grupu, svrhu i aktivnosti, onda bi bilo pogrešno upućivati korisnika na korišćenje još jedne usluge kojom se na osnovu specifikacije ispunjavaju iste potrebe korisnika. Očito je da korisnik ne može istovremeno da koristi uslugu dnevnog boravka i uslugu smeštaja u dom, kao što je sasvim uobičajeno kombinovanje savetodavno terapijskih usluga sa drugim uslugama socijalne zaštite koje se pružaju u lokalnoj zajednici.
Koji su organizacioni modeli za obezbeđivanje usluga socijalne zaštite u lokalnoj samoupravi?
Delatnost socijalne zaštite obavljaju ustanove socijalne zaštite koje mogu osnovati Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave i drugo pravno i fizičko lice. Ovu delatnost mogu obavljati, u skladu sa zakonom, i udruženja, preduzetnici, privredna društva i drugi oblici organizovanja. Naime, usluge socijalne zaštite koje obezbeđuje JLS, za kojima postoji potreba, a ne mogu ih obezbediti u potrebnom obimu ustanove socijalne zaštite koje je osnovala JLS, nabavljaju se od pružaoca usluga socijalne zaštite koji je za to licenciran. Organizacija socijalne zaštite može pružati određenu uslugu socijalne zaštite kao posebno osnovana organizacija za obavljanje te delatnosti. Takođe, usluge socijalne zaštite se mogu pružati u okviru organizacione jedinice unutar postojeće organizacije.
Kako se obezbeđuju inovativne usluge socijalne zaštite?
Postupak obezbeđivanja inovativnih usluga odgovara postupku razvoja novih usluga. Naime, inovativne usluge nisu naziv za određenu vrstu usluga. Pre se radi o terminu koji označava usluge koje JLS razvija radi unapređenja postojeće podrške za koju se utvrdilo da može da bude pružena na efektivniji i efikasniji način.
Prvi korak ka inovativnim slugama je utvrđivanje potrebe da se određena podrška pruži sa više efekata i na efikasniji način. Ovo se utvrđuje evaluacijom postignutih rezultata u oblasti socijalne zaštite koja se obavlja periodično ili prethodi planiranju socijalne zaštite za naredni period.
Drugi korak je planiranje unapređenja postojeće podrške kroz poboljšanje usluga koje se već pružaju ili razvoj novih usluga. Ovaj korak se sprovodi putem strateškog planiranja u JLS i utvrđuje se odgovarajućim planskim dokumentom.
Sledi planiranje sredstava za modelovanje inovacije koja mogu da se obezbede iz sredstava JLS, namenskih transfera, donacija ili pretpristupnih fondova. U svakom slučaju, neophodno je da način finansiranja bude uvršten u ofgovarajuće odluke kojima se planiraju izdaci JLS.
Četvrti korak je modelovanje inovativne usluge ili takozvano pilotiranje. U ovom postupku se pruža usluga korisnicima uz praćenje njenih efekata i eventualne korekcije na osnovu tih zapažanja. Ovaj korak se završava zaključkom o svrsishodnosti i ekonomičnosti inovativne usluge i, na osnovu toga, predlogom nadležnom ministarstvu da se inovativna usluga uvrsti u standardne usluge socijalne zaštite.
Šta znači princip supsidijarnosti u obezbeđivanju lokalnih socijalnih usluga u nadležnosti jedinica lokalne samouprave?
Supsidijarnost je princip društvene organizacije kojim se smatra da društvena i politička pitanja treba rešavati na najneposrednijem nivou koji je za to prikladan. Ovaj termin se definiše kao "načelo da centralna vlast treba da ima supsidijarnu funkciju, obavljajući samo one zadatke koji se ne mogu obavljati na lokalnom nivou". Dakle, prema principu supsidijarnosti, prvenstvo u obavljanju određenih poslova se uvek daje nivou koji je najbliži građanima, a tek ako taj nivo nije u stanju da ih realizuje oni se prenose na viši nivo. Ovaj princip se primenjuje i na građane tako što se od pojedinca očekuje da samostalno ispuni svoje potrebe a tek ako to nije u stanju nastupa podrška društvene zajednice.
Da prilikom javne nabavke za uslugu JLS može da prihvati pružaoca koji je podneo zahtev za licencu ili mora isključivo da uslugu traži od licenciranog pružaoca usluge?
Odredbama Zakona o socijalnoj zaštiti je utvrđeno da usluge socijalne zaštite koje obezbeđuje jedinica lokalne samouprave, za kojima postoji potreba, a ne mogu ih obezbediti u potrebnom obimu ustanove socijalne zaštite koje je osnovala jedinica lokalne samouprave, nabavljaju se od pružaoca usluga socijalne zaštite koji je za to licenciran kroz postupak javne nabavke usluga socijalne zaštite. Dakle, nedvosmisleno je navedeno da se usluge socijalne zaštite nabavljaju od pružaoca koji je stekao odgovarajuću licencu. Status organizacije koja je u postupku licenciranja nema službeni značaj i jednak je statusu organizacije koja nije ni započela postupak licenciranja.
Koji udeo sredstava koje lokalne samouprave moraju da pridodaju sredstvima dobijenim iz namenskih transfera u finansiranju lokalnih socijalnih usluga?
Namenski se može dodeliti ako jedinica lokalne samouprave ima obezbeđeno odgovarajuće učešće u finansiranju usluga socijalne zaštite u odnosu na utvrđenu osnovicu za obračun namenskog transfera po pojedinim jedinicama lokalne samouprave i to:
- za jedinice lokalne samouprave iz II grupe razvijenosti u visini od najmanje 30% sredstava;
- za jedinice lokalne samouprave iz III grupe razvijenosti u visini od najmanje 10% sredstava
- za jedinice lokalne samouprave iz IV grupe razvijenosti namenski transfer se dodeljuje bez obzira na obezbeđeno učešće u finansiranju usluga socijalne zaštite.
Prema odredbama Zakona o socijalnoj zaštiti, sredstvima iz namenskih transfera u socijalnoj zaštiti se finansiraju usluge socijalne zaštite i to:
- usluge socijalne zaštite koje po Zakonu finansiraju jedinice lokalne samouprave i to u jedinicama lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti ispod republičkog proseka;
- usluge socijalne zaštite u jedinicama lokalne samouprave na čijoj teritoriji imaju sedište ustanove za domski smeštaj u transformaciji, uključujući i troškove transformacije tih ustanova;
- inovativne usluge i usluge socijalne zaštite od posebnog značaja za Republiku Srbiju.
Usluga porodični saradnik nije standardna usluga socijalne zaštite, Iako je usluga razvijana nekoliko godina i u tom procesu su razvijeni standardi po kojima se usluga pruža, nadležno ministarstvo nije propisalo bliže uslove i standarde za pružanje ove usluge. Dakle, trebalo bi razmotriti finansiranje usluge porodičnog saradnika kao inovativne usluge. Sa stanovišta propisanih standarda, porodični saradnik je inovativna usluga jer nije uvrštena u standardne usluge. Međutim, sa stanovišta prakse JLS koje pružaju ovu uslugu u kontinuitetu, nekoliko godina, ova usluga bi teško mogla da se smatra inovativnom jer se u višegodišnjem periodu pruža prema određenim standardima. Dakle, u propisima nije moguće naći precizan odgovor na ovo pitanje, stoga ga treba potražiti u praksi koja se primenjuje. Dosadašnja iskustva pokazuju da su sredstva iz namenskih transfera odobravana za savetodavno – terapijske i socijalno edukativne usluge, u koje spada Porodični saradnik, iako za ovu grupu usluga nisu utvrđeni standardi. Takođe, ukupni troškovi usluge porodičnog saradnika su, u dosadašnjoj praksi, finansirani iz sredstava namenskih transfera u udelu od 16% . Sudeći po ovim iskustvima, nadležno ministarstvo odobrava sredstva iz namenskih transfera i za uslugu Porodični saradnik.
Koje su usluge socijalne zaštite od posebnog značaja za Republiku Srbiju a koje mogu da se finansiraju iz namenskih transfera?
Uredbom o namenskim transferima je utvrđeno da su usluge kojima se vrši podrška i doprinos očuvanju prirodne porodice i ostanku dece u porodicama, kao i podrška starijim licima od 65 godina u ruralnim sredinama i slabo naseljenim mestima, od posebnog značaja za Republiku Srbiju. Ovom odredbom nisu određene konkretne usluge socijalne zaštite koje su od značaja za Republiku Srbiju već se daje prioritet uslugama kojima se pruža podrška određenim korisničkim grupama. Dakle namera određivanja usluga od posebnog značaja nije u potrebi za isticanjem određenih usluga. Ovakvim pristupom se daje izvesna prednost izlaženju u susret potrebama porodica u riziku i takozvanim starački domaćinstvima koji nemaju podršku neposrednog okruženja, bez obzira kojom uslugom se ispunjavaju te potrebe i nezavisno od toga da li se podrška pruža putem standardnih ili inovativnih usluga.
Koji pružaoci usluga mogu da budu finansirani iz namenskih transfera?
Sredstvima iz namenskih transfera u socijalnoj zaštiti se finansiraju usluge socijalne zaštite. Dakle, sredstva iz ovih izvora, u načelu, nisu namenjena finansiranju organizacija već finansiranju pružanja usluga. Razlika između ova dva modela se ogleda u tome što je osnov pri finansiranju organizacija trošak koji je određena organizacija imala a kod finansiranja usluga se za osnov uzima pružena usluga. Izuzetak od ovog pravila je finansiranje troškova transformacije ustanova socijalne zaštite čiji troškovi transformacije mogu da budu finansirani nezavisno od pružene usluge.
JLS može da obezbedi usluge osnivanjem ustanove ili nabavkom usluge. Obe vrste organizacija su dužne da imaju odgovarajuću licencu za pružanje usluge. Ovo znači da iz sredstava namenskih transfera može da bude plaćena usluga onoj organizaciji koja je za pružanje te usluge ostvarila odgovarajuću licencu.
Da li turistički inspektor može da vrši uvid u evidenciju korisnika usluge smeštaja preko CIS-a, a da se ne povredi Zakon o zaštiti podataka ličnosti?
Pravilnik o upotrebi CIS-a propisuje: Turistički inspektor ima pristup funkcionalnostima CIS-a i unetim podacima u delu evidencije ugostitelja i ugostiteljskih objekata, kategorizacije ugostiteljskih objekata iz člana 4. stav 1. ovog pravilnika, kao i u delu izveštavanja i analitike. Pristup funkcionalnostima CIS-a i podacima iz stava 1. ovog člana, turistički inspektor ostvaruje za sve ugostitelje i ugostiteljske objekte koji se nalaze na teritoriji Republike Srbije. Pristup funkcionalnostima CIS-a i podacima iz stava 3. ovog člana, ovlašćeni inspektor ostvaruje samo za ugostitelje i ugostiteljske objekte koji se nalaze na teritoriji jedne ili više JLS na kojima je ovlašćen da vrši nadzor, u skladu sa zakonom. Lica iz st. 1. i 3. ovog člana nemaju pristup podacima korisnika usluga smeštaja, koji se odnose na podatke o ličnosti.
Da li obrađivač može da promeni vrstu ugostiteljskog objekta ako je pogrešno uneta od strane ugostitelja?
Ako fizičko lice obavlja ugostiteljsku uslugu smeštaja npr u ugostiteljskom objektu kuća, i označi da radi sezonski, da li ima uticaja na obračun paušalne boravišne takse ili se svejedno boravišna taksa računa za celu godinu?