Questions and answers

Institut reorganizacije uređen je odredbama čl. 155-173. Zakona o stečaju. Voljom učesnika postupka reorganizacije mogu se bitno izmeniti odnosi stečajnog dužnika i njegovih poverilaca, ali isto tako i promeniti vlasnička struktura i sprovesti statusne promene stečajnog dužnika. Izglasani plan reorganizacije pravosnažnošću stiče snagu izvršne isprave i smatra se novim ugovorom za izmirenje potraživanja koja su navedena u planu reorganizacije. Usvojeni plan reorganizacije ima posledice i na sve druge stečajne poverioce čija su potraživanja obuhvaćena planom. To znači da se pod istim uslovima namiruju i potraživanja poverilaca koji su glasali protiv usvajanja plana ili se o njemu nisu izjašnjavali. Važno je da su njihova potraživanja obuhvaćena planom reorganizacije, bez obzira da li je isti usvojen nakon pokretanja stečajnog postupka ili kao unapred pripremljeni plan reorganizacije.

S obzirom da je programski veoma zahtevno rešiti sve mogućnosti za izmirenje potraživanja koje se mogu predvideti unapred pripremljenim planom reorganizacije, trenutno je jedino moguće ručnim nalozima (tzv.“R-nalozi“) pojedinačno u poreskom računovodstvu proknjižiti promene prema dospeću zaduženja sa obračunom kamate kako je predviđeno planom.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Prema odredbi člana 19. st. 1, 2. ZPPPA ispunjenje poreske obaveze sastoji se u plaćanju o dospelosti, dugovanog iznosa poreza. Poresku obavezu ispunjava neposredno poreski obveznik, osim u slučaju kada je tim zakonom ili drugim poreskim zakonom propisano da je drugo lice odgovorno za ispunjenje poreske obaveze poreskog obveznika.

Prema odredbi člana 212. stav 1. Zakona o nasleđivanju, zaostavština prelazi po sili zakona na ostaviočeve naslednike u trenutku njegove smrti. Naslednik odgovara za ostaviočeve dugove do visine vrednosti nasleđene imovine (član 222. Zakona o nasleđivanju). Naslednik koji se odrekao nasleđa ne odgovara za ostaviočeve dugove (član 223. Zakona o nasleđivanju).

Prema članu 22. ZPPPA, poresku obavezu preminulog lica ispunjavaju naslednici, u okviru vrednosti nasleđene imovine i u srazmeri sa udelom pojedinog naslednika, u momentu prihvatanja nasledstva (član 22. stav 1.). Ako ostavilac nema naslednika ili se nijedan od naslednika ne prihvati nasledstva, ostaviočeva poreska obaveza se otpisuje (član 22. stav 2.).

Prema tome, nijednim zakonom nije propisano da naslednici ispunjavaju samo poresku obavezu koja se odnosi na imovinu koju naslednik nasleđuje. Znači, naslednik u okviru vrednosti nasleđene imovine i u srazmeri sa svojim udelom, ispunjava ukupnu poresku obavezu preminulog lica, po svim osnovama, a koja se odnosi na period do dana smrti preminulog lica.

U vašem primeru, dugove po osnovu lokalne  komunalne takse, nastale iz obavljanja samostalne delatnosti obveznika, preminulog lica, nasleđuju naslednici u okviru vrednosti nasleđene imovine i u srazmeri sa udelom pojedinog naslednika, u momentu prihvatanja nasledstva.

Na primer, ako preminulo lice ima dug po osnovu komunalne takse i poreza na imovinu za kuću, a preminulo lice ima dva naslednika koji nasleđuju kuću preminulog lica po pola, na ta dva naslednika se prenosi dug i po osnovu komunalne takse i po osnovu poreza na imovinu u jednakim delovima (svakome po 50% glavnog duga i pripadajuće kamate na taj glavni dug). Može se desiti i da je obveznik pre smrti prodao ili poklonio nepokretnost, pa da je predmet ostavine recimo samo gotov novac. Tada nasllednici nasleđuju dug po osnovu komunlane takse i poreza na imovinu, ali samo u okviru iznosa nasleđenog novca, svako po pola duga.  

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji u članu 20. propisano je ispunjenje poreske obaveze u slučaju likvidacije ili stečaja. Poresku obavezu pravnog lica u likvidaciji ispunjava likvidacioni upravnik iz novčanih sredstava pravnog lica, uključujući prihode od prodaje imovine. Ako pravno lice u likvidaciji nema dovoljno novčanih sredstava da ispuni poresku obavezu u celosti, uključujući i prihode od prodaje imovine, preostali poreski dug platiće osnivači, odnosno članovi pravnog lica, ako su, u skladu sa zakonom, statutom ili osnivačkim aktom pravnog lica solidarno odgovorni za obaveze pravnog lica.

Postupak likvidacije propisan je Zakonom o privrednim društvima (čl. 524-548.).

Likvidacija privrednih društava je postupak u kome prestaje pravni subjektivitet privrednog društva, uz potpuno namirenje poverilaca.

Članom 534. Zakona o privrednim društvima propisano je da poverioci čije je potraživanje utvrđeno izvršnom ispravom do početka likvidacije, nemaju obavezu prijavljivanja potraživanja, a takva potraživanja se smatraju prijavljenim u skladu sa zakonom. S obzirom da su poreska potraživanja utvrđena rešenjima (izvršnim ispravama) niste ni imali obavezu da obvezniku u likvidaciji dostavljate prijavu potraživanja, već samo jedno obaveštenje sa pozivom na odredbe navedenog člana Zakona o privrednim društvima o visini vašeg potraživanja. Takođe, članom 535. zakona uređen je postupak po prijavama potraživanja, gde se eksplicitno navodi da društvo ne može osporavati potraživanja poveriocima čija su potraživanja utvrđena izvršnom ispravom. Odredbama člana 527. stav 1. Zakona o privrednim društvima propisano je da pokretanje likvidacije ne sprečava određivanje i sprovođenje izvršenja protiv društva u likvidaciji, niti vođenje drugih postupaka koji se vode protiv ili u korist društva u likvidaciji.

Dostavljanje poreskih akata vrši se prema odredbama člana 36. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji i prijava potraživanja smatra se dostavljenom 15-og dana od dana predaje poreskog akta pošti (st. 3, 4.), ako je dostava vršena na adrese prema članu 36. zakona. Ako dostava nije uredna smatra se da nije ni izvršena, pa neuredno dostavljena poreska ili poresko-upravna akta ne mogu da proizvode pravne posledice u odnosu na poreskog obveznika, pa ni poreski organ ne može da preduzme zakonom dozvoljene radnje.

Takođe, podsećamo na ključni argument a to je da je odedbama člana 29. stav 7. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji uređeno da organ, organizacija ili drugo lice nadležno za upis u propisani registar lica koja obavljaju delatnost me može brisati lice iz propisanog registra bez dokaza o prestanku poreskih obaveza, odnosno brisanju iz evidencije propisane poreskim zakonom koji izdaje nadležni poreski organ, ne starijeg od 5 (pet) dana u momentu podnošenja zahteva za brisanje iz propisanog registra.

Prema navedenom, obveznik se ne može izbrisati iz propisanog registra sve dok ne izmiri svoje poreske obaveze, odnosno dok ne dobije uverenje kao dokument da je izmirio dospele poreske obaveze.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Poreska inspekcija u inspekcijskom nadzoru (poreskoj kontroli) pre svega primenjuje poseban zakon - Zakon o poreskom postupku i poreskoj administraciji, zatim Zakon o inspekcijskom nadzoru - kao opšti sistemski zakon kojim se uređuje inspekcijski nadzor i Zakon o opštem upravnom postupku. 

Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji uređen je postupak utvrđivanja, naplate i kontrole javnih prihoda, prava i obaveze poreskih obveznika, registracija poreskih obveznika i poreska krivična dela i prekršaji, što ga čini posebnim zakonom u odnosu na Zakon o inspekcijskom nadzoru u vezi sa odredbama kojima se uređuju poreska kontrola i poreska inspekcija. Članom 3. st. 1, 2. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji uređen je odnos ovog zakona prema drugim zakonim i to tako da ako je drugim zakonom pitanje iz oblasti koju uređuje ovaj zakon uređeno na drugačiji način, primenjuju se odredbe ovog zakona, ako ovim zakonom nije drukčije propisano, poreski postupak se sprovodi prema načelima i u skladu i sa odredbama zakona kojima se uređuje opšti upravni postupak.

Članom 4. Zakona o inspekcijskom nadzoru propisano je da se, u postupku inspekcijskog nadzora koji proističe iz posebnih zakona, neposredno primenjuju odredbe posebnog zakona, ako je u određenoj oblasti inspekcijski nadzor tim zakonom uređen drugačije. Međutim neposredna primena odredaba ovih posebnih zakona i propisa ne može isključiti ili ograničiti neposrednu primenu odredaba Zakona o inspekcijskom nadzoru kojima se uređuju pitanja inspekcijskog nadzora koja nisu uređena posebnim zakonom, u ovom slučaju Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji.

Prema navedenom, na pitanja koja su drugačije uređena u Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji u odnosu na Zakon o inspekcijskom nadzoru primenjuju se odredbe Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, kao posebnog zakona. Na pitanje koje je u Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji delimično drugačije uređeno u odnosu na Zakon o inspekcijskom nadzoru primenjuju se odredbe Zakon o poreskom postupku i poreskoj administraciji i delu u kome je pitanje drugačije uređeno, a u  preostalom delu Zakon o inspekcijskom nadzoru.  Na pitanja koja u Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji nisu uređena  neposeredno se primenjuje Zakon o inspekcijskom nadzoru. Kada određeno pitanje nije uređeno ni Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji ni Zakonom o inspekcijskom nadzoru, primeniće se odredbe Zakona o opštem upravnom postupku, kao zakonu kojim se na opšti način uređuje upravni postupak.

U postupku kancelarijske kontrole poreskom obvezniku, nadziranom subjektu, nije potrebno dostavljati obaveštenje o predstojećem inspekcijskom nadzoru. Članom 119. stav 3. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji propisano je da postupak kancelarijske kontrole počinje danom dostavljanja poziva iz člana 121. stav 1. ovog zakona, kojim je propisano da je poreski obveznik dužan da na poziv Poreske uprave, neposredno ili preko poreskog punomoćnika, učestvuje u daljem postupku kancelarijske kontrole i da pruži tražena objašnjenja i dokumentaciju u roku koji odredi Poreska uprava. Obaveštenje o predstojećem inspekcijskom nadzoru iz člana 17. Zakona o inspekcijskom nadzoru i poziv za kancelarijsku kontrolu iz člana 119. stav 3. a u vezi sa članom 121. stav 1. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji su oblici istog pravnog instituta – poziva, koji je uređen i članom 110. Zakona o opštem upravnom postupku. U skladu sa redosledom primene zakona i materiji koju uređuju, obaveštenje o predstojećem inspekcijskom nadzoru iz člana 17. Zakona o inspekcijskom nadzoru predstavlja poseban oblik poziva iz člana 110. Zakona o opštem upravnom postupku, a poziv za kancelarijsku kontrolu iz člana 119. stav 3. a u vezi sa članom 121. stav 1. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji čini poseban oblik obaveštenja iz Zakona o inspekcijskom nadzoru.

Zapisnik o poreskoj kontroli je poreski akt u skladu sa članom, 34. stav 1. Zakona o poreskom postupku i poreskoj adminisraciji

Zapisnikom o kancelarijskoj kontroli ne mogu se naložiti mere za otklanjanje nezakonitosti, odnosno nepravilnosti, koje se nalažu prema članu 27. stav 1. Zakona o inspekcijskom nadzoru. Naime, članom 122. stav 4. ZPPPA propisano je da poreski organ - na osnovu zapisnika - donosi rešenje. Donošenje rešenja predstavlja, dakle, zakonsku obavezu (dužnost), a ne ovlašćenje (pravo), u kom slučaju bi postojao pravni prostor za primenu člana 27. stav 1. Zakona o inspekcijskom nadzoru i nalaganje mera za otklanjanje nezakonitosti-nepravilnosti zapisnikom.

Na osnovu navedenog, zapisnik o kancelarijskoj kontroli koje se sačinjva sa predmetom kontrole koja se definiše u skladu sa konkretnom poreskom situacijom u svemu se sačinjava prema ZPPPA. Na osnovu činjeničnog stanja koje će se konstatovati u zapisniku doneće se rešanja na osnovu kojih će se izvršiti knjiženja u poreskom računovodstvu.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Opomena za plaćanje poreza, kao deo redovne naplate javnih prihoda, uređena je odredbama člana 71. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji.

Poreskom obvezniku koji u celosti ili delimično, nije o dospelosti platio porez, odnosno sporedno poresko davanje osim u slučaju iz člana 74. stav 7. tačka 1) nadležni poreski organ će  poslati opomenu o vrsti i iznosu  poreza, odnosno sporednih poreskih davanja dospelih za naplatu, u roku od 30 dana od dana dospelosti, kojom mu nalaže da dospeli iznos plati odmah, a najkasnije u roku od pet dana od dana prijema opomene, sa obračunatom kamatom od dana izdavanja opomene do dana uplate dospelog poreza, odnosno sporednih poreskih davanja.  

Izdavanjem opomena poreski obveznici se obaveštavaju o stanju duga kako bi izmirili svoje neizmirene obaveze, s obzirom da veliki broj obveznika, na osnovu dostavljenih poreskih rešenja o utvrđivanju obaveza, ne izvrši plaćanja u propisanim rokovima.

Zakonodavac je institutom opomene omogućio poreskom obvezniku da u produženom roku iz opomene plati dospeli a neplaćeni iznos poreske obaveze iako je zakonski rok za njegovo plaćanje istekao, ali sa obračunatom kamatom od dana izdavanja opomene do dana uplate dospele poreske obaveze.

Ovom zakonskom odredbom je stvoren pravni osnov kojim se omogućava poreskom obvezniku da učestvuje u postupku pre pokretanja postupka prinudne naplate i u roku od pet dana od dana prijema opomene sa nadležnim poreskim odeljenjem  raspravi sporna pitanja u vezi vrste i iznosa dospele a neplaćene poreske obaveze. Ako poreski obveznik ne iskoristi pomenuto pravo, pretpostavka je da se složio sa iznosom i vrstom poreskog duga iz opomene, pa nema pravo da sporna pitanja vezana za iznos i vrstu poreza ističe u žalbi protiv rešenja o određivanju prinudne naplate.

Takođe, uvođenjem opomene kao zakonskog rešenja daje se mogućnost poreskom obvezniku da nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji podnese zahtev za odlaganje plaćanja dugovanog poreza, u kom slučaju se, saglasno odredbama člana 77. stav 5. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, neće doneti rešenje o prinudnoj naplati ako je zahtev za odlaganje plaćanja podnet u roku iz člana 71. stav 1. ovog Zakona, dok se ne odluči po zahtevu za odlaganje.

Ukoliko se posle izdavanja i dostavljanja opomene konstatuje greška u obračunu poreske obaveze ili knjiženju uplata, na osnovu primedbi poreskog obveznika što ima za posledicu nižu poresku obavezu, vrši se ispravka greške i ako poreski obveznik i posle toga ne uplati dospelu poresku obavezu izdaje se i dostavlja nova opomena poreskom obvezniku, dakle opomena sa usaglašenim stanjem duga, koji će biti predmet prinudne naplate.

Na osnovu navedenog pouka, poreskom obvezniku, koja je sastavni deo opomene daje pravo poreskom obvezniku da u propisanom roku raspravi sporna stanja na svojim karticama izvornih javnih prihoda. Nije od uticaja na postupanje LPA da li je taj podnesak naslovljen kao “žalba” ili “prigovor” (član 58. Zakona o opštem upravnom postupku) obaveza je da se postupi po svim iznetim navodima koji su iz nadležnosti LPA i na taj način izvrši usaglašavanje stanja, odnosno na taj način će se raspraviti sporna pitanja u vezi vrste i iznosa poreza odnosno sporednih poreskih davanja za koje je poreskom obvezniku data opomena. Takođe, članom 24. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji propisano je i pravo poreskom obvezniku da u pismenom obliku dobije odgovor na pitanje koje je u takvom obliku postavio Poreskoj upravi a tiče se  njegove poreske situacije.

Prema navedenom, obaveza je da postupite po svakom podnetom podnesku, raspravite sporna pitanja, donesete potrebna akta u postupku i na taj način usaglasite stanja, pre otpočinjanja postupka prinudne naplate imajući u vidu da se postupak prinudne naplate vrši za dug koji je nesporno utvrđen.

Po samom prigovoru na opomenu u kom se ne navode neki posebni zahtevi, odgovara se obaveštenjem (npr.  obveznik se žali da nema novca da plati dug, da je utvrđena obaveza poreza previsoka, da je svoje obaveze izmirio ranije i sl.)

Ukoliko je u prigovoru naveden neki poseban zahtev (npr. zahtev za zastarelost), u tom slučaju se donosi rešenje, pošto se rešenjem odlučuje o pravima obveznika.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Obveznik koji vodi poslovne knjige u smislu oporezivanja porezom na imovinu, jeste:

1. pravno lice koje vodi poslovne knjige u skladu sa propisima Republike Srbije;
2. ogranak i drugi organizacioni deo stranog pravnog lica koji obavlja privrednu delatnost u Republici Srbiji i koji poslovne knjige vodi u skladu sa propisima Republike Srbije;
3. preduzetnik koji vodi poslovne knjige – za imovinu koju je evidentirao u svojim poslovnim knjigama, osim preduzetnika koji porez na dohodak građana plaća na paušalno utvrđen prihod;
4. drugo lice koje vodi poslovne knjige u skladu sa propisima Republike Srbije, osim preduzetnika koji vodi poslovne knjige u odnosu na imovinu koja nije evidentirana u njegovim poslovnim knjigama.

Navedena lica su obveznici poreza na imovinu ako su na nepokretnosti koje je na teritoriji Republike Srbije imaoci prava, korisnici ili držaoci nepokretnosti koja je predmet oporezivanja.

Obveznikom koji vodi poslovne knjige od 1.1.2014, smatra se, recimo i:

• fizičko lice koje obavlja promet dobara ili pružanje usluga u Srbiji, pa je po tom osnovu obveznik PDV i obveznik poreza na prihode od samostalne delatnosti (preduzetnik) i vodi poslovne knjige u skladu sa propisima u Republici Srbiji - za nepokretnosti koje su evidentirane u njegovim poslovnim knjigama;
• fizičko lice koje ostvaruje prohode od poljoprivrede i šumarstva, odnosno prihode od prodaje poljoprivrednih i šumarskih proizvoda, koje je obveznik PDV, preduzetnik je i dužan je da vodi poslovne knjige - za nepokretnosti koje su evidentirane u njegovim poslovnim knjigama;
• fizičko lice koje ostvaruje prohode od poljoprivrede i šumarstva, odnosno prihode od prodaje poljoprivrednih i šumarskih proizvoda, koje je nosliac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva upisanoog u registar, koje se opredelilo da ima svojstvo preduzetnika pa vodi poslovne knjige - za nepokretnosti koje su evidentirane u njegovim poslovnim knjigama.

S druge strane fizičko lice koje ostvaruje prihod od poljoprivrede, a nema status preduzetnika, nema ni obavezu da vodi poslovne knjige, pa stoga nema ni obavezu samooporezivanja za nepokretnosti za koje je obveznik poreza na imovinu.

Od 1. januara 2014. godine propisano je samooporezivanje za obveznike koji vode poslovne knjige, što znači da ovi obveznici imaju obavezu da sami utvrde, prijave i plate porez na imovinu u zakonom propisanim rokovima.

U postupku  kontrole prijema i obrade poreske prijave, kao inicijalne faze kancelarijske kontrole, proverava se: 

• matematička tačnost,
• formalna ispravnost i potpunost poreske prijave.

Nakon prijema formalno ispravnih i matematički tačnih poreskih prijava, dalje se, u skladu sa odredbama Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, može vršiti kancelarijska ili terenska kontrola ispravnosti poreske prijave koju obavlja poreski inspektor.

Poreska kontrola se može vršiti i retroaktivno, u skladu sa odredbama o zastarelosti.

Za period od 1.1.2014. godine od kada važi samooporezivanje, kod utvrđenih nepravilnosti u postupku kontrole se donosi rešenje kojim se utvrđuje porez koji nije pravilno utvrđen poreskom prijavom i pripadajuća kamata na taj neutvrđeni porez, s obzirom da su kod samooporezivanja rokovi utvrđivanja i plaćanja propisani zakonom.

Za period do 31.12.2013. godine, kada se obaveza utvrđivala rešenjem LPA, može se u postupku kontrole utvrditi razlika poreza, ali se u tom slučaju ne može utvrditi kamata, s obzirom da obaveza po zakonu dospeva 15 dana od dana prijema rešenja.

U praksi, LPA kada utvrde da je poreska prijava PPI-1 netačno popunjena, u smislu suštinske greške, pozivaju obveznika da sam podnese ispravnu poresku prijavu, kao izmenjenu prijavu (na šta ima pravo po zakonu), kako ne bi sprovodili postupak kontrole, što je brže i lakše. Pri tom se obvezniku ukaže i na prekršajnu odgovornost zbog netačnih podataka u poreskoj prijavi. Ako se radi o izmenjenoj prijavi za tekuću godinu tada se izmenjena poreska prijava knjiži sa zakonskim rokovima dospeća. Ali ako se izmenjena poreska prijava podnosi za prethoden godine, tada inspektor treba da u postupku kancelarijske kontrole obračuna kamatu od dana dospeća propisanih zakonom, do dana podnošenja izmenjene poreske prijave, i tu kamatu utvrdi rešenjem u kontroli.

Ali ako obveznik neće sam da podnese izmenjenu poresku prijavu tada se neprijavljeni porez mora utvrditi u postupku kontrole.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Odredbama člana 2. Zakona o porezima na imovinu uređen je predmet oporezivanja. Od 1. januara 2014. godine predmet oporezivanja porezom na imovinu su nepokretnosti koje se nalaze na teritoriji Republike Srbije na kojima je konstituisano, između ostalog, pravo svojine i pravo zakupa stana ili stambene zgrade u korist fizičkih lica, u skladu sa zakonom kojim je uređeno stanovanje, odnosno socijalno stanovanje, odnosno zakonom kojim su uređene izbeglice, za period duži od jedne godine ili na neodređeno vreme. Istim članom zakona uređeno je da kada je na nepokretnosti konstituisano neko drugo pravo, državina ili korišćenje, onda se porez plaća na to pravo, državinu ili korišćenje, a ne na pravo svojine. 

Prema odredbama Zakona o stanovanju i održavanju zgrada, koji se primenjuje od 2017. godine, zakupac na neodređeno vreme stana, koji je to pravo stekao u skladu sa zakonom, odnosno po sili zakona i stan koristi po pravnom osnovu koji može biti: ugovor o zakupu stana i/ili odluka nadležnog organa, odnosno pravosnažno sudsko rešenje koje zamenjuje ugovor o zakupu stana, stiče svojstvo zakupca stana na neodređeno vreme.

U skladu sa Zakonom o porezima na imovinu, predmet oporezivanja je zakup stana ili stambene zgrade konstituisan u korist fizičkog lica, za priod duži od jedne godine ili na neodređeno vreme.

Kada je zakup stana ili stambene zgrade, u skladu sa zakonom kojim je uređeno stanovanje, ugovoren na vreme kraće od jedne godine, oporezivo pravo je pravo svojine, što znači da je poreski obveznik vlasnik stana ili stambene zgrade.

Po Zakonu o stanovanju koji je bio na snazi u vreme kada su pisane odredbe Zakona o porezima na imovinu, zakup stana ili stambene zgrade koji nema karakter zakupa po propisima o stanovanju, već je obligacionog karaktera, nije bio oporezivo pravo za porez na imovinu, već oporezivo pravo je pravo svojine i obveznik poreza na imovinu je vlasnik nepokretnosti.

S obzirom da je novi Zakon o stanovanju uredio da i ugovoreni (obligacioni) zakup jeste zakup u skladu sa zakonom kojim je uređeno stanovanje,

Da je u ugovoru navedeno da zakupac treba da podnese poresku prijavu, tada postoji pravni osnov da se porez na imovinu utvrdi zakupcu, jer je ugovor sačinjen u 2017. godini, nakon stupanja na snagu odredbi novog Zakona o stanovanju.  

Napominjemo da odredbe Zakona o porezima na imovinu nisu usklađene sa ovim promenama Zakona o stanovanju iz razloga što Zakon o porezima na imvoinu nije ni menjan u ovom periodu, tako da je došlo do neusaglašenosti dva zakona. Očekujemo da će kod prve izmene Zakona o porezima an imovinu biti propisano da oporezivo pravo bude samo pravo zakupa za neprofitne zakupnine 8što je starim Zakonom o stanovanju i bilo uređeno).

O ovome treba da vodite računa, da nakon izmene zakonskih odredbi znate gde treba da promenite poreskog obveznika.

Zbog svega navedenog preporuka je da se gde god je to moguće, poreska obaveza ne prebacuje na zakupca u slučajevima obligacionog zakupa koji traje duže od 1 godine ili ako se i prebaci obaveza na zakupca da se to negde evidentira da bi se nakon izmene zakona to moglo lako korigovati.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Оdrеdbаmа člаnа 34. Zаkоnа o porezima na imovinu prоpisаni su rоkоvi i оbаvеzа pоdnоšеnjа pоrеskih priјаvа, izmеđu оstаlоg i zа оbvеznikе kојi nе vоdе pоslоvnе knjigе. Zа imоvinu kојu stеknе, zаpоčnе ili prеstаnе dа kоristi u tоku gоdinе, ili mu pо drugоm оsnоvu nаstаnе ili prеstаnе pоrеskа оbаvеzа, оbvеznik pоrеzа nа imоvinu pоdnоsi pоrеsku priјаvu u rоku оd 30 dаnа оd dаnа nаstаnkа tаkvе prоmеnе.

Zа imоvinu zа kојu је pоdnео pоrеsku priјаvu, оbvеznik kојi nе vоdi pоslоvnе knjigе dužаn је dа pоdnеsе pоrеsku priјаvu dо 31. јаnuаrа pоrеskе gоdinе-аkо је nа tој imоvini dоšlо dо prоmеnа оd uticаја nа visinu pоrеskе оbаvеzе о kојimа nisu sаdržаni pоdаci о pоdnеtој priјаvi.

Odredbama člana 33. Zakona o porezima na imovinu propisano je da promene u toku poreske godine od značaja za visinu obaveze po osnovu poreza na imovinu ne utiču na utvrđivanje poreske obaveze za tu godinu, osim u slučaju iz člana 12. stav 3. ovog zakona koji se odnosi na nepokretnosti koje se trajno daju drugim licima radi ostvarivanja prihoda.

Dokazivanje u poreskom postupku propisano je odredbama člana 51. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji i to tako da teret dokaza snosi poreski obveznik za činjenice od uticaja na smanjenje ili ukidanje poreza.  

Prema odredbi člana 13. st. 1. i 2. Zakona o porezima na imovinu, utvrđeni porez na prava iz člana 2. Zakona na zgradi ili stanu u kojem stanuje obveznik umanjuje se za 50%, a najviše 20.000 RSD. Ako na jednoj zgradi ili stanu ima više obveznika, pravo na umanjenje utvrđenog poreza ima svaki obveznik koji u toj zgradi ili stanu stanuje, u visini srazmernoj njegovom udelu u pravu na toj zgradi ili stanu u odnosu na iznos za koji se porez umanjuje, u skladu sa stavom 1. ovog člana.

Dakle, primenom člana 13. st. 1. i 2. Zakona o porezima na imovinu, pravo na poreski kredit – umanjenje utvrđenog poreza na imovinu, za 50% a najviše 20.000 RSD, ima poreski obveznik, ako su kumulativno ispunjeni sledeći uslovi:

• da je pravo koje je predmet oporezivanja konstituisano na zgradi ili stanu;
• da obveznik poreza na imovinu stanuje u predmetnoj zgradi, odnosno stanu.

Da li obveznik stanuje u zgradi ili stanu za koju se utvrđuje i plaća porez na imovinu faktičko je pitanje koje u svakom konkretnom slučaju ceni nadležni organ jedinice lokalne samouprave, na osnovu pruženih dokaza.

Zakonom o prebivalištu i boravištu građana uređeno je, između ostalog, i prijavljivanje i odjavljivanje prebivališta kao i nadležnost i način vođenja odgovarajućih evidencija, pri čemu je prebivalište mesto u kome se građanin nastanio sa namerom da u njemu stalno živi, odnosno mesto u kome se nalazi centar njegovih životnih aktivnosti, profesionalnih, ekonomskih, socijalnih i drugih veza koje dokazuju njegovu trajnu povezanost s mestom u kome se nastanio, a boravište je mesto u kome građanin privremeno boravi van mesta svog prebivališta duže od 90 dana, pa nema osnova da obveznik ostvari pravo na poreski kredit iz člana 13. st. 1. i 2. Zakona o porezima na imovinu za zgradu ili stan u kojoj nije prijavio prebivalište.

Akо pоrеski оbvеznik u tеkućој gоdini оtpоčnе dа stаnuје odnosno dostavi dokaz da stanuje u predmetnoj zgradi, odnosno stanu zа kојi u tеkućој gоdini niје imао prаvо nа pоrеski krеdit јеr u njеmu niје stаnоvао (dokaz: dostavljena kopija lične karte kao dokaz o prebivalištu), tu prоmеnu priјаvlјuје do 31. januara poreske godine za koju će mu se i utvrditi pravo na poreski kredit, zato što promene u toku poreske godine od značaja za visinu obaveze po osnovu poreza na imovinu ne utiču na utvrđivanje poreske obaveze za tu godinu. (član 33. Zakona o porezima na imovinu). Prema navedenom, ne možete menjati utvrđenu obavezu za poreske godinu kada vam poreski obveznik dostavi u toku godine dokaz da stanuje na predmetnoj adresi (promena prebivališta). Pravo na poreski kredit poreski obveznik će ostvariti u sledećoj godini.

Još jednom napominjemo da ne postiji obaveza dokazivanja u postupku utvrđivanja obaveze činjenice koje su od uticaja na smanjenje poreske obaveze (član 51. ZPPPA).

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Prijave potraživanja poverioci podnose nadležnom sudu u pisanom obliku. Prijavljivanje potraživanja uređeno je odredbama člana 111. Zakona o stečaju. Prijave potraživanja podnose se po isteku roka određenog rešenjem stečajnog sudije, ali najkasnije u roku od 120 dana od dana objavljivanja oglasa u „Službenom glasniku Republike Srbije“, a sve podnete prijave po isteku roka od 120 dana biće odbačene kao neblagovremene. Nakon isteka roka za prijavljivanje potraživanja stečajni sudija, na osnovu liste priznatih i osporenih potraživanja donosi zaključak o listi utvrđenih i osporenih potraživanja, koji se dostavlja stečajnom upravniku i svakom stečajnom poveriocu i objavljuje se na oglasnoj tabli suda.   

Prema navedenom ne postoji mogućnost da potraživanja koja nisu prijavljena u skladu sa rokovina određenim rešenjem o otvaranju stečajnog postupka, budu naplaćena na drugačiji način. Zakonski okvir je  dokumetacija koja će biti pravni osnov za otpis potraživanja (koja nisu prijavljena),  jer se  stečajni postupak vodi u odnosu na prijavljena potraživanja (npr. pravosnažno rešenje o zaključenju stečajnog postupka).

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Prijavljivanje potraživanja uređeno je odredbama čl.111-118. Zakona o stečaju, a prodaja stečajnog dužnika kao pravnog lica i posledice prodaje stečajnog dužnika kao pravnog lica odredbama čl. 135,136. Zakona o stečaju.

U slučaju prodaje stečajnog dužnika kao pravnog lica, stečajni postpak u odnosu na stečajnog dužnika se obustavlja. Novac dobijen prodajom stečajnog dužnika kao pravnog lica, kao i imovina koja nije bila predmet procene (vezano za prodaju), ulaze u stečajnu masu u odnosu na koju se stečajni postupak nastavlja. Stečajna masa se registruje u registru stečajnih masa kod APR i nju zastupa stečajni upravnik. Treba istaći da prema odredbi stava 6. člana 136. Zakona o stečaju, za potraživanja koja su nastala do obustave stečajnog postupka ni stečajni dužnik ni njegov kupac ne odgovaraju poveriocima. Pošto je prema odredbi člana 20. stav 4. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji izmirenje poreske obaveze lica u stečaju uređeno zakonom kojim se uređuje stečaj, jasno je da poreske obaveze za lice koje je kao stečajni dužnik prodato izmiruje stečajna masa u odnosu na koju se stečajni postupak nastavlja.

Smatramo da nakon pravosnažnosti rešenja o obustavljanju stečajnog postupka u odnosu na stečajnog dužnika iz razloga njegove prodaje kao pravnog lica obaveza je da se u poreskom računovodstvu isknjiže sve obaveze sa PIB stečajnog dužnika na PIB stečajne mase nad kojom se stečajni postupak nastavlja. Stečajni dužnik postaje aktivno pravno lice bez obaveza po prijavama potraživanja i obaveza koje su nastale do dana prodaje stečajnog dužnika kao pravnog lica. Dakle, sve obaveze nastale do momenta prodaje stečajnog dužnika kao pravnog lica se namiruju iz stečajne mase sa PIB stečajne mase. U poreskom računovodstvu na PIB stečajne mase vrše se knjiženja prema rešenjima o deobi stečajne mase a koja bi trebalo da budu doneta u skladu sa zaključkom o priznatim i osporenim potraživanjima. Nakon završne deobe stečajne mase i pravosnažnošću rešenja o zaključenju stečajnog postupka nad stečajnom masom (u konkretnom slučaju), na osnovu koga se sprovodi brisanje iz registra APR, ima se pravni osnov da se izvrše i druga knjiženja na PIB stečajne mase.

Dakle, pravno lice je ispravno postupilo podneošenjem poreske prijave PPI-1 i ne treba da ima oznaku da je u stečaju, jer nije. Ono kao pravni subjekt nema više nikakve veze sa postupkom stečaja koji se dalje u svemu prema Zakonu o stečaju nastavlja nad stečajnom masom koja ima svoj PIB i registrovana je u APR.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Ponavljanje postupka uređeno je odredbama čl.176-182. Zakona o opštem upravnom postupku. Ponavljanje postupka ima značaj vanrednog pravnog sredstva u upravnom postupku, jer se može tražiti, odnosno ostvariti tek po nastupanju konačnosti rešenja.

Postupak se ponavlja na zahtev stranke ili ga organ koji je doneo konačno rešenje ponavlja po službenoj dužnosti.

Zakon o opštem upravnom postupku propisuje subjektivni i objektivni rok za ponavljanje postupka. Stranka može da zahteva ponavljanje postupka u roku od 90 dana od saznanja razloga za ponavljanje (subjektivni rok), odnosno u roku od šest meseci od objavljivanja odluke Ustavnog suda ili Evropskog suda za ljudska prava u „Službenom glasniku Republike Srbije”. Isti rokovi važe i ako se postupak ponavlja po službenoj dužnosti. Kada istekne pet godina od kada je stranka obaveštena o konačnom rešenju, više ne može da se zahteva ponavljanje postupka, niti organ može da ponovi postupak po službenoj dužnosti (objektivni rok).

Nadležnost za rešavanje pripada organu koji je doneo konačno rešenje i po zahtevu za ponavljenje postupka i po službenoj dužnosti.

Rešenjem se odbacuje zahtev koji je neblagovremen, nije izjavljen od ovlašćenog lica ili u kome razlog za ponavljanje postupka nije učinjen verovatnim. Rešenjem se odbija zahtev ako razlog koji je naveden ne bi doveo do drugačijeg rešavanja upravne stvari. Ako se ne odbaci, niti odbije zahtev za ponavljanje postupka, rešenjem se dozvoljava ponavljanje postupka i određuje obim ponavljanja.

Ukoliko se radi ponavljanje postupka po službenoj dužnosti takođe se rešenjem dozvoljava ponavljanje postupka i određuje obim ponavljanja.

Po ponavljanju postupka nadležni organ može ostaviti na snazi konačno rešenje ili doneti novo rešenje kojim se, s obzirom na okolnosti slučaja, konačno rešenje poništava ili ukida.

Poništavanjem rešenja uklanjaju se sve pravne posledice koje je rešenje proizvelo, a ukidanjem rešenja ne uklanjaju se pravne posledice koje je rešenje već proizvelo, već se rešenje onemogućava da dalje proizvodi pravne posledice.

Prema navdenom, potrebno je da se donesu dva rešenja: jednim kojim se dozvoljava ponavljanje postupka i određuje obim ponavljanja, a drugim se poništava ili ukida već doneto rešenje u zavisnosti od poreskopravne situacije i utvrđuje nova obavezu.

Zbog pojednostavljenja postupka može se doneti i jedno rešenje sa tri naloga u dispozitivu, tako da glasi:

1. Ponavlja se postupak okončan rešenjem broj ____________________
2. Poništava se/ukuida se rešenje broj ______________________________
3. Utvrđuje se obaveza __________________________

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.

Problem se može rešiti angažovanjem“zastupnika po službenoj dužnosti“ u skladu sa članom 16. stav 1. tačka 2) Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji. Treba obratiti pažnju na stav 5. navedenog člana koji propisuje nagradu i nadoknadu troškova zastupnika po službenoj dužnosti, koju je obavezno isplatiti i koja se može potraživati kasnije od poreskog obveznika.

S obzirom da su pribavljeni podaci o poreskom obvezniku i njegovoj adresi u Velikoj Britaniji može se stupiti u kontakt sa njim i predložiti da sam obveznik, angažovanjem poreskog punomoćnika, izvrši registraciju i dobije PIB koji će mu omogućiti da podnese poresku prijavu za godišnji porez na imovinu a takođe i da izmiri utvrđene obaveze.

Stranica sa pitanjima i odgovorima iz oblasti rada lokalne poreske administracije organizuje se kroz saradnju projekta „Institucionalna podrška SKGO-treća faza“ koji sprovodi SKGO i programa „Reforma poreza na imovinu“ koji sprovodi HELVETAS, a koje podržava Švajcarska Vlada.