Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Da li pomoćnik gradonačelnika može biti angažovan bez zasnivanja radnog odnosa, i bez nadoknade, imajući u vidu da već ima radni odnos na neodređeno puno radno vreme u privatnom sektoru?
Shodno članu 58. Zakona o lokalnoj samoupravi statutom opštine može se predvideti da se u opštinskoj upravi postavlјaju pomoćnici predsednika opštine za pojedine oblasti (ekonomski razvoj, urbanizam, primarna zdravstvena zaštita, zaštita životne sredine, polјoprivreda i dr.). Pomoćnike predsednika opštine postavlјa i razrešava predsednik opštine.
Članom 70. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je propisano da se radni odnos može zasnovati i za vreme čije trajanje je unapred određeno (radni odnos na određeno vreme) na radnim mestima u kabinetu gradonačelnika, predsednika opštine ili predsednika gradske opštine, dok traje dužnost tih izabranih lica (pomoćnici gradonačelnika, odnosno predsednika opštine kao i druga lica koja zasnivaju radni odnos na radnim mestima u kabinetu).
Uzevši u obzir navedenu odredbu dolazi se do zaklјučka da postavlјenjem od strane predsednika opštine/gradonačelnika pomoćnici predsednika opštine/gradonačelnika zasnivaju radni odnos i to radni odnos na određeno vreme, pa bi odgovor na postavlјeno pitanje bio negativan.
Članom 163. stav 1. tačka 3. Zakona o zaposlenima u AP i JLS uređeno je da službeniku prestaje radni odnos po sili zakona ako je neraspoređen, a ne bude premešten na drugo radno mesto narednog dana od proteka dva meseca otkad je postao neraspoređen, a čl. 164. Zakona da se pretanak radnog odnosa utvrđuje rešenjem, kao i da protiv rešenja žalba nije dopuštena, ali može da se pokrene upravni spor. Ukidanjem JP „Direkcija za izgradnju“ Arilјe svi zaposleni su preuzeti u Opštinsku upravu opštine Arilјe i dobili rešenja o raspoređivanju, a ostalima je prestao radni odnos po isteku dva meseca od kada su postali neraspoređeni. Da li se na rešenje o prestanku radnog odnosa u konkretnom slučaju primenjuju odredbe čl. 163.st.1 tačka 3. i čl. 164. Zakona o zaposlenima u AP i JLS odnosno da li to znači da se u ovom slučaju ne može podneti prigovor žalbenoj komisiji?
Shodno članu 163. stav 1. tačka 3. službeniku prestaje radni odnos po sili zakona ako je neraspoređen, a ne bude premešten na drugo radno mesto - narednog dana od proteka dva meseca otkad je postao neraspoređen.
O prestanku radnog odnosa po sili zakona, što u prethodnom pasusu opisana situacija jeste, poslodavac donosi rešenje kojim utvrđuje razlog zbog koga je radni odnos prestao i dan kad je radni odnos prestao.
Protiv rešenja žalba nije dopuštena, ali može da se pokrene upravni spor.
Dakle, u konkretnom slučaju postoji mogućnost pokretanja upravnog spora, a žalba žalbenoj komisiji nije dopuštena.
Da li pomoćnik predsednika opštine može biti u radnom odnosu na tom radnom mestu sa 30% radnog vremena, s tim što bi zadržao ranije radno mesto sa 100% radnog vremena? Pitanje postavlјam zbog različite prakse opština.
Članom 71. Zakona o zaposlenima u AP I JLS je propisano da se radni odnos sa nepunim radnim vremenom može zasnovati sa licem koje nije u radnom odnosu ili koje je u radnom odnosu sa nepunim radnim vremenom uz ispunjenje sledećih uslova:
1) da obim poslova ne zahteva angažovanje zaposlenog u toku punog radnog vremena;
2) da ukupno radno vreme lica ne prelazi puno radno vreme utvrđeno opštim propisima o radu.
Zakon o radu u čl. 51. propisuje:
“Puno radno vreme iznosi 40 časova nedelјno, ako ovim zakonom nije drukčije određeno”.
Odredbe o dopunskom radu iz čl. 202. Zakona o radu predviđaju da zaposleni koji radi sa punim radnim vremenom kod poslodavca može da zaklјuči ugovor o dopunskom radu sa drugim poslodavcem, a najviše do jedne trećine punog radnog vremena.
Ugovorom o dopunskom radu utvrđuje se pravo na novčanu naknadu i druga prava i obaveze po osnovu rada.
Najzad, shodno Zakonu o lokalnoj samoupravi, pomoćnike predsednika opštine postavlјa i razrešava predsednik opštine.
S obzirom na navedene odredbe, a prevashodno na činjenicu da poslovi pomoćnika predsednika opštine, Zakonom opisani odnosno konkretnim statutom predviđeni, po svojoj suštini ne predstavlјaju dopunski rad, to se izvodi zaklјučak da za radno angažovanje pomoćnika predsednika opštine ne može da se zaklјuči ugovor o dopunskom radu. Pored navedenog, zakonodavac nije ni predvideo mogućnost zaklјučivanja ugovora sa pomoćnicima, što onemogućava radno angažovanje na način kako je to postavlјeno u pitanju.
Poštovani, u gradskoj opštini Mladenovac se do donošenja novog Zakona o zaposlenima u ap i jls, primenjivao Zakon o zaposlenima u državnim organima kao poseban zakon pored važećeg Zakona o radu. Takođe, smo kao lex specialis primenjivali i Aneks posebnog kolektivnog ugovora za državne organe. Nakon donošenja novog Zakona o zaposlenima u ap i jls dotadašnji zaposleni su stekli status službenika i nameštenika. Kako se Aneks ne odnosi na te kategorije zaposlenih već se na državne službenike i nameštenike primenjivao Poseban kolektivni ugovor za državne organe, a ne njegov Aneks moje pitanje je da li od sada treba kao lex specialis primenjivati Poseban kolektivni ugovor. Pitanje je i praktične prirode obzirom da recimo u pogledu dužine godišnjih odmora Poseban kolektivni ugovor daje šira prava, nego Aneks, a mi uskoro pristupamo izradi rešenja o godišnjim odmorima. Molim Vas za hitan odgovor.
Čl. 1a Posebnog kolektivnog uogovora za državne organe (“Sl.glasnik RS”, broj 25/15 i 50/15) je propisano da se na prava i obaveze iz radnog odnosa zaposlenih u organima pokrajinske autonomije i organima jedinice lokalne samouprave, kao i na pojedina pitanja od značaja za učesnike ovog ugovora, primenjuju odredbe Aneksa ovog kolektivnog ugovora.
Čl. 1a Aneksa Posebnog kolektivnog uogovora za državne organe je propisano da se Aneksom Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe (u dalјem tekstu: Aneks), uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa u organima pokrajinske autonomije i jedinicama lokalne samouprave i druga pitanja od značaja za zaposlene i poslodavca.
Dakle, na zaposlene u AP i JLS se i dalјe primenjuju odredbe Aneksa Posebnog kolektivnog uogovora za državne organe.
Odlukom Skupštine grada formirane su: Služba za poslove Skupštine grada, Služba za poslove gradonačelnika, Služba za poslove Gradskog veća i Kancelarija za lokalni ekonomski razvoj i projekte. Navedenom Odlukom propisano je da radom Službe rukovodi načelnik službe, koga postavlјa Gradsko veće na period od 5 godina, na osnovu javnog konkursa, osim rukovodioca Službe za poslove Skupštine grada kojom rukovodi sekretar Skupštine grada. U kom statusu su u smislu Zakona o zaposlenima u AP i JLS navedeni načelnici službi: funkcioneri, službenici na položaju ili službenici? Da li se načelnici ovih službi postavlјaju nakon sprovedenog javnog konkursa?
Članom 3. Zakona o zaposlenima u AP i JLS propisano je da je funkcioner izabrano, imenovano, odnosno postavlјeno lice (osim službenika na položaju) u organima autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, odnosno u organima gradske opštine, kao i u službama i organizacijama koje oni osnivaju prema posebnom propisu.
Shodno čl. 4. istog Zakona za funkcionere u jedinicama lokalne samouprave, prava i dužnosti u ime poslodavca, vrši skupština grada, opštine ili gradske opštine, odnosno radno telo skupštine koje je utvrđeno statutom ili aktom skupštine kojim se uređuje nadležnost, sastav i organizacija radnih tela skupštine.
Članom 48. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je utvrđeno da je položaj radno mesto na kome službenik ima ovlašćenja i odgovornosti u vezi sa rukovođenjem i usklađivanjem rada organa, službe ili organizacije autonomne pokrajine, odnosno gradske, opštinske uprave ili uprave gradske opštine. Stavom 3. istog člana Zakona je propisano da su u jedinici lokalne samouprave i gradskoj opštini, položaji u smislu odredaba ovog zakona, radna mesta načelnika gradske, opštinske, odnosno uprave gradske opštine i njihovih zamenika.
Pored navedenog, odredbama čl. 1. stav 2. Zakona propisano je da se odredbe ovog zakona shodno primenjuju na zaposlene u organima gradskih opština, kao i službama i organizacijama koje osniva nadležni organ autonomne pokrajine, jedinice lokalne samouprave i gradske opštine, prema posebnom zakonu, s tim da se u smislu ovog zakona sužbama i organizacijama iz st. 2. ovog člana smatraju stručne službe i organizacije koje su osnovane za obavlјanje poslova uprave.
Imajući u vidu napred navedeno, jedan od cilјeva Zakona je objedinjavanje svih stručnih poslova u okviru gradske uprave, osim kada je posebnim propisom predviđeno osnivanje posebnog organizacionog oblika za obavlјanje poslova uprave, ali izvan nje, po kom osnovu i postoje stručne službe ili posebne organizacije iz čl. 1. Zakona. U prilog tome je i činjenica da je u predstojećoj izmeni Zakona o lokalnoj samoupravi predloženo da uprava obavlјa stručne i administrativno-tehničke poslove za potrebe rada skupštine, veća i predsednika opštine.
Dalјe, imajući u vidu da je odredbama čl. 8.stav 2. Zakona predviđeno da se izbor, imenovanje, postavlјenje, kao i razrešenje funkcionera u JLS vrši u skladu sa posebnim propisima i ovim zakonom, statutom JLS i odlukama JLS kojima se uređuje osnivanje službi i organizacija, ukazujemo da se pitanje statusa funkcionera uređuje na osnovu posebnog propisa (zakona ili podzakonskog akta zasnovanog na zakonu) i na osnovu statuta i odluka skupštine koji predstavlјaju opšte akte kojima se sprovode propisi u JLS. S tim u vezi, smisao ove odredbe je da se status, broj i ovlašćenja funkcionera opravdavaju razlozima koji su navedeni u posebnim propisima kojima se uređuju određena pitanja, a koji se primenjuju u JLS (Zakon o budžetskom sistemu-budžetska inspekcija, Zakon o pravobranilaštv-gradsko pravobranilaštvo, Zakon o ulaganjima – Kancelarija za LER i dr.). Takođe, nadležnost za postavlјenje odnosno imenovanje rukovodilaca ovih službi je tim konkretnim propisima ili eksplicitno dato izvršnom organu JLS (gradonačelniku, veću) ili skupštini, s tim da ukoliko poseban propis to nije uredio primenjuje se odredba Zakona o lokalnoj samoupravi (“Sl.glasnik RS” br. 129/07, 83/04-dr.zakon, 101/16), kojom su definisane nadležnosti skupštine iz čl.32. zakona u smislu da slupština može, u skladu sa zakonom, između ostalog, imenuje i razrešava upravni odbor, nadzorni odbor, imenuje i razrešava direktore javnih preduzeća, ustanova, organizacija i službi čiji je osnivač i daje saglasnost na njihove statute, u skladu sa zakonom. S tim u vezi, ukazujemo i da su odredbama čl. 46.ovog zakona uređene nadležnosti opštinskog, gradskog veća, u okviru kojih nisu definisana i ovlašćenja za postavlјenja odnosno imenivanja (izuzev ovlašćena za postavlјenje načelnika uprave).
Imajući u vidu napred navedeno, mišlјenja smo da sve stručne službe i administrativno-tehničke poslove za potrebe rada skupštine, veća i predsednika opštine treba objediniti u gradskoj upravi kao delu jedinstvenog organa uprave (unutrašnje organizacione jedinice sa načelnikom kao službenikom) ili u okviru posebne uprave za ove oblasti kojima bi rukovodio načelnik uprave kao službenik na položaju, uz ispunjenje uslova za postavlјenje, odnosno da odluke kojima se uređuje organizaciona struktura gradske uprave treba uskladiti sa napred iznetim, posebno imajući u vidu primenu Zakona o zaposlenima u AP i JLS.
*mišlјenje MDULS broj 011-00-00060/2017-20
Da li se u slučaju odsustva pomoćnika predsednika zbog korišćenja porodilјskog bolovanja, koji je postavlјen na određeno vreme u skladu sa odredbama Zakona o zaposlenima u AP i JLS, može do njegovog povratka postaviti novo lice na istu funkciju, i da li bi to u tom slučaju bilo povećanje broja pomoćnika iznad zakonom dozvolјenog, ako je već iskorišćeno pravo na postavlјenje 3 pomoćnika?
Shodno čl. 70. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je propisano da se radni odnos može zasnovati i za vreme čije trajanje je unapred određeno (radni odnos na određeno vreme na radnim mestima u kabinetu gradonačelnika, predsednika opštine ili predsednika gradske opštine, dok traje dužnost tih izabranih lica (pomoćnici gradonačelnika, odnosno predsednika opštine kao i druga lica koja zasnivaju radni odnos na radnim mestima u kabinetu).
Međutim, čl. 58. Zakona o lokalnoj samoupravi je propisano da se statutom opštine može predvideti da se u opštinskoj upravi postavlјaju pomoćnici predsednika opštine za pojedine oblasti (ekonomski razvoj, urbanizam, primarna zdravstvena zaštita, zaštita životne sredine, polјoprivreda i dr.).
Pomoćnici predsednika opštine pokreću inicijative, predlažu projekte i sačinjavaju mišlјenja u vezi sa pitanjima koja su od značaja za razvoj u oblastima za koje su postavlјeni i vrše druge poslove utvrđene aktom o organizaciji opštinske uprave.
Pomoćnike predsednika opštine postavlјa i razrešava predsednik opštine.
U opštinskoj upravi može biti postavlјeno najviše tri pomoćnika predsednika opštine.
Čl. 66. Zakona o lokalnoj samoupravi je propisano da u gradskoj upravi može biti postavlјeno najviše pet pomoćnika gradonačelnika.
Dakle, navedenim odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi je propisan broj pomoćnika u opštinskoj odnosno gradskoj upravi, što dalјe znači da ne postoji mogućnost da bude postavlјen veći broj pomoćnika nego što je Zakonom predviđeno, a do čega bi došlo ukoliko bi postavili drugog pomoćnika radi zamene odsutnog do njegovog povratka.
Da li je Upravni sud nadležan da odlučuje u sporovima oko postavlјenja i razrešenja pomoćnika predsednika opštine koji po novom Zakonu o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ima status funcionera (zaštita prava po osnovu mandata, odnosno sporovi oko postavlјenja i razrešenja), i u kom roku se podnosi tužba?
U navedenim situacijama može se pokrenuti upravni spor, a u pogledu rokova važe članovi 18. i 19. Zakona o upravnim sporovima, koji glase:
Tužba se podnosi u roku od 30 dana od dana dostavlјanja upravnog akta stranci koja je podnosi ili u zakonom propisanom kraćem roku.
Rok iz stava 1. ovog člana važi i za organ ovlašćen za podnošenje tužbe, ako mu je upravni akt dostavlјen.
Ako organu ovlašćenom za podnošenje tužbe, odnosno zainteresovanom licu nije dostavlјen upravni akt, organ, odnosno zainteresovano lice može podneti tužbu, u roku od 60 dana od dana dostavlјanja upravnog akta stranci.
Ako drugostepeni organ, u roku od 60 dana od dana prijema žalbe ili u zakonom određenom kraćem roku, nije doneo rešenje po žalbi stranke protiv prvostepenog rešenja, a ne donese ga ni u dalјem roku od sedam dana po naknadnom zahtevu stranke podnetom drugostepenom organu, stranka po isteku toga roka može podneti tužbu zbog nedonošenja zahtevanog akta.
Ako prvostepeni organ po zahtevu stranke nije u roku predviđenom zakonom kojim se uređuje opšti upravni postupak, doneo rešenje protiv kojeg nije dozvolјena žalba, a ne donese ga ni u dalјem roku od sedam dana po naknadnom zahtevu stranke, stranka po isteku toga roka može podneti tužbu zbog nedonošenja zahtevanog akta.
Da li su nameštenici u obavezi da polazu državni ispit, s obzirom da član 3. stav 4. Zakona o zaposlenima u AP i jedinicama lokalne samouprave kaže da je nameštenik lice koje zasniva radni odnos radi obavlјanja pratećih, pomoćno-tehničkih poslova u autonomnoj pokrajini i jedinici lokalne samouprave i samim tim nije službenik? Članom 3. Uredbe o programu i načinu polaganja državnog stručnog ispita propisuje se: Državni stručni ispit obavezan je da polaže državni službenik koji je zasnovao radni odnos na neodređeno vreme, ako nema položen državni stručni ispit, odnosno drugi odgovarajući ispit u skladu sa zakonom ili se nalazi na probnom radu i pripravnik u organu iz člana 1. ove uredbe (u dalјem tekstu: kandidat).
Članovima 131. i 132. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je propisano:
Službenik, koji je u radnom odnosu na neodređeno vreme dužan je da ima položen državni stručni ispit.
Službenik koji ima položen stručni ispit za zaposlene u državnim organima ne polaže državni stručni ispit.
Uz državni stručni ispit, kao uslov za zasnivanje radnog odnosa može se predvideti i polaganje posebnog stručnog ispita, odnosno drugog odgovarajućeg ispita u skladu sa zakonom.
Poseban stručni ispit, osim pravosudnog ispita, ne zamenjuje državni stručni ispit.
Državni stručni ispit se polaže na način, u postupku, pred organom, odnosno komisijom i u rokovima koji su propisani aktom Vlade kojim se uređuju program i način polaganja državnog stručnog ispita za sve državne organe.
Dakle, shodno odredbama Zakona o zaposlenima u AP i JLS, kao i Uredbe o programu i načinu polaganja državnog stručnog ispita, nameštenici nemaju obavezu polaganja državnog stručnog ispita.
Kod izrade Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta moramo voditi računa o ograničenju radnih mesta u zvanju samostalnog savetnika. Shodno članu 34. Uredbe u zvanju samostalnog savetnika može biti 20% službenika. Naše pitanje je da li je 20% službenika od sistematizovanih radnih mesta u Pravilniku ili popunjenih i da li se računaju samo radna mesta u Pravilniku predviđena za rad službenika ili i radna mesta u Pravilniku gde poslove vrše nameštenici?
Na osnovu čl. 34. Uredbe o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u AP i JLS pravilnikom može biti određeno da na radnim mestima u zvanju višeg savetnika radi najviše do 10% službenika, a u zvanju samostalnog savetnika radi najviše do 20% službenika. Dakle, reč je o 20% u odnosu na broj službenika, a ne u odnosu na broj službenika i nameštenika i to u odnosu na broj sistematizovanih radnih mesta.
Kada se prima u radni odnos na određeno vreme shodno članu 70.stav 1. tačka 5 zakona lice koje nema radnog iskustva u državnoj upravi i nema položen stručni ispit , da li se u rešenju kod određivanja koeficijenta za obračun i isplatu plate utvrđuje i zvanje i da li ta lica imaju obavezu polaganja stručnog ispita?
Konkretno me interesuje da li pomoćnici predsednika opštine, u slučaju podnošenja ostavke predsednika opštine, ostaju na dužnosti sve do eventualnog izbora novog predsednika opštine ili raspuštanja skupštine i obrazovanja privremenog organa, ili njima prestaje mandat samim činom i danom podnošenja ostavke predsednika opštine?
Članom 70. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je propisano da se radni odnos može zasnovati i za vreme čije trajanje je unapred određeno (radni odnos na određeno vreme) na radnim mestima u kabinetu gradonačelnika, predsednika opštine ili predsednika gradske opštine, dok traje dužnost tih izabranih lica (pomoćnici gradonačelnika, odnosno predsednika opštine kao i druga lica koja zasnivaju radni odnos na radnim mestima u kabinetu).
Članom 50. Zakona o lokalnoj samoupravi je propisano da predsednik opštine, zamenik predsednika opštine ili član opštinskog veća koji su razrešeni ili su podneli ostavku, ostaju na dužnosti i vrše tekuće poslove, do izbora novog predsednika opštine, zamenika predsednika opštine ili člana opštinskog veća.
Iz navedenog proizilazi da dužnost predsednika opštine traje sve do izbora novog predsednika opštine, što znači da tek ovim momentom dolazi do prestanka njegove dužnosti, a time i okončanja radnog odnosa pomoćnika predsednika opštine.
Da li gradska opština jedinice lokalne samouprave, može shodno članu 91. Zakona o zaposlenima u AP I JLS, izvršiti preuzimanje zaposlenog iz Javnog Preduzeća koje je osnovala jedinica lokalne samouprave (ne gradska opština), bez internog konkursa?
Prema Zakonu o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave („Službeni glasnik RS”, broj 21/16), čija je primena počela 1. decembra 2016. godine, uređuju se prava i dužnosti iz radnog odnosa zaposlenih u organima autonomnih pokrajina i jedinicama lokalne samouprave. Takođe odredbe ovog Zakona shodno se primenjuju na zaposlene u organima gradskih opština, kao i službama i organizacijama koje osniva nadležni organ autonomne pokrajine, jedinice lokalne samouprave i gradske opštine, prema posebnom zakonu.
Zakonom je propisan način popunjavanja radnih mesta i to trajnim premeštajem, sprovođenjem internog konkursa, preuzimanjem službenika ili zasnivanjem radnog odnosa nakon sprovedenog javnog konkursa. U skladu sa članom 91. stav 1. i 2. Zakona poslodavac može preuzeti od drugog poslodavca iz člana 4. ovog zakona, odnosno iz državnog organa, bez konkursa, službenika koji je u radnom odnosu na neodređeno vreme. Preuzimanje službenika vrši se na osnovu sporazuma o preuzimanju uz saglasnost službenika koji se preuzima. Prema tome, Zakonom je propisano da se službenik može preuzeti od drugog poslodavca iz člana 4. Zakona kojim je definisano da je poslodavac funkcionera, službenika i nameštenika u autonomnoj pokrajini je autonomna pokrajina, odnosno poslodavac funkcionera, službenika i nameštenika u jedinicama lokalne samouprave je jedinica lokalne samouprave, kao i iz državnog organa.
Imajući u vidu navedeno Zakon o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave, ne predviđa mogućnost preuzimanja zaposlenih u organe jedinica lokalnih samouprava od drugih poslodavaca koji nisu definisani navedenim članom 4. Zakona, odnosno preuzimanje zaposlenih iz javnih preduzeća.