Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Da li predlog Poslovnika skupštine opštine treba da se podnese Opštinskom veću na utvrđivanje ili predlog podnosi grupa odbornika, odnosno neko drugo radno telo skupštine opštine?
Poslovnik Skupštine opštine predstavlja interni akt predstavničkog tela kojim se uređuju organizacija i način rada Skupštine opštine, odbornika, predsednika Skupštine i radnih tela Skupštine. Saglasno pravnoj prirodi ovog akta i sistemu podele nadležnosti organa lokalne samouprave, predlog Poslovnika ne spada u akte koje utvrđuje Opštinsko veće kao izvršni organ.
U skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi i Statutom opštine Kladovo, pravo podnošenja predloga Poslovnika Skupštine opštine imaju odbornici, grupa odbornika, predsednik Skupštine opštine, odnosno nadležno radno telo Skupštine (najčešće odbor nadležan za propise ili normativna pitanja), u skladu sa odredbama Statuta.
Opštinsko veće nema obavezu niti ovlašćenje da utvrđuje predlog Poslovnika Skupštine opštine, niti je njegovo prethodno razmatranje ili saglasnost uslov za upućivanje predloga na razmatranje i odlučivanje Skupštini opštine.
Da li priliv u JLS predstavlja samo zapošljavanje novih kadrova (na pr. putem konkursa, preuzimanje iz drugih državnih organa ili organa jedinice lokalne samouprave i sl.)? Da li odliv zaposlenih u JLS samo predstavlja proces napuštanja sistema od strane postojećih zaposlenih na neodređeno vreme ( na pr.odlazak u penziju, smrt zaposlenog odlazak u drugi sektor-privatni, otpuštanje zaposlenog, sporazumni raskid i sl)? Da li premeštaj iz jedne gradske uprave u drugu gradsku upravu u okviru iste jedinice lokalne samouprave , treba posmatrati kao odliv, odnosno priliv?
Izvod iz mišljenja Ministarstva finansija broj: 011-00-00059/2021-03 od 27. januara 2021. godine:
Polazeći od toga da je prostor od 70% opredeljen na nivou pojedinačnog korisnika javnih sredstava, smatramo da se u isti računaju sva lica koja zasnivaju radni odnos, odnosno nastavljaju da rade na neodređeno vreme kod drugog korisnika javnih sredstava, bez obzira na način popunjavanja radnog mesta. To praktično znači da se u smislu citiranog člana Zakona o budžetskom sistemu novozaposlenim kod određenog korisnika smatraju i državni službenici koji su premešteni iz drugog državnog organa po sprovedenom internom konkursu. S druge strane, kod korisnika javnih sredstava, u konkretnom slučaju kod državnog organa iz kojeg je državni službenik premešten, ova situacija će se tretirati kao odliv i uzimaće se u obzir prilikom opredeljivanja prostora od 70% na nivou tog korisnika u narednoj kalendarskoj godini.
Isto važi i kada je u pitanju premeštaj po osnovu sporazuma o preuzimanju i premeštaj iz drugog državnog organa po sprovedenom javnom konkursu.
Iz navedenog mišljenja se zaključuje da je u smislu Zakona o budžetskom sistemu priliv i odliv računa na nivou korisnika budžetskih sredstava, što znači da u slučaju više uprava koje imaju različite jedinstvene brojeve korisnika budžetskih sredstava se priliv i odliv posmatraju u slučaju kada službenik pređe iz jedne uprave u drugu.
Službenik koji radi na radnom mestu gradjevinski inspektor u opštinskoj upravi, danas mu prestaje radni odnos zbog odlaska u starosnu penziju. Da li se isti može po nekom osnovu kasnije angažovati na poslovima vezanim za mesto koje je radio obzirom da nemamo drugog službenika koji bih mogao da obavlja te poslove a nismo ni dobili saglasnost za novo zapošljavanje.
Starosni penzioner može ponovo biti angažovan i raditi posle prestanka radnog odnosa zbog odlaska u starosnu penziju, ali to se ne tretira kao isti radni odnos u kome je prethodno bio zaposlen i važe specifična pravila koja treba poštovati. Starosni penzioner može biti ponovo angažovan kod poslodavca (opštinska uprava) i može istovremeno primati zaradu bez gubitka prava na penziju. Angažovanje se može ostvariti putem: ugovora o radu (na određeno ili neodređeno vreme), ugovora o delu, privremenih i povremenih poslova, druge forme ugovora predviđene Zakonom o radu. Poslodavac je dužan da uplaćuje doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje kao da se radi o standardnom zaposlenom. Ako nakon angažovanja penzioner radi bar godinu dana i to je prijavljeno, on može imati pravo na preračunavanje penzije po tom dodatnom stažu ako to zatraži nakon prestanka angažovanja (ovo se posebno odnosi na korisnike starosne i prevremene starosne penzije). Ovo važi samo za starosne penzionere — odnosno one koji su otišli u penziju jer su ispunili godine i staž. Invalidski ili porodični penzioneri imaju drugačija pravila (npr. većim ograničenjima ili gubitkom prava na penziju u nekim slučajevima).
U konkretnom slučaju, kada službenik kome prestaje radni odnos jer ide u starosnu penziju, možete ga kasnije ponovo angažovati (npr. na isti posao građevinskog inspektora ili druge poslove koje je radio), pod uslovom da mu ponudite novi angažman po nekom od važećih pravnih osnova (ugovor o radu, ugovor o delu, privremeni/povremeni poslovi itd.). Starosnom penzioneru to ne ugrožava pravo na penziju. Uz to, preporučujemo da uvek prethodno proverite specifične interne akte vaše opštine i konsultujte pravnu službu jer mogu postojati dodatne procedure ili ograničenja (npr. način angažovanja, sistematizacija, budžetska sredstva).
Interesuje me da li je u sukobu interesa u isto vrme biti poslanik u Narodnoj skupštini RS u načelnik Upravng okruga čija je organizacija državne uprave u Srbiji, stvorena radi dekoncentracije državne uprave, a ne administrativne podele zemlje? Okruzi nemaju nadležnosti lokalne samouprave, već vrše poslove državne uprave na određenoj teritoriji izvan sedišta organa državne uprave, a na osnovu Uredbe o upravnim okruzima Vlade Srbije i kao takav organ služe za vršenje poslova državne uprave na određenoj teritoriji, izvan sedišta organa.
Članom 102. stav 3. Ustava Republike Srbije propisano je da narodni poslanik ne može biti poslanik u skupštini autonomne pokrajine, niti funkcioner u organima izvršne vlasti i pravosuđa, niti može obavljati druge funkcije, poslove i dužnosti za koje je zakonom utvrđeno da predstavljaju sukob interesa. Ovo znači da poslanik ne može biti u izvršnoj vlasti (Vlada, ministarstva, državna uprava, upravni okruzi).
Članom 38. stav 1. Zakona o državnoj upravi propisano je da se upravni okrug obrazuje radi vršenja poslova državne uprave izvan sedišta organa državne uprave, dok je članom 40. stav 3. propisano da je načelnik upravnog okruga funkcioner koga na četiri godine postavlja i razrešava Vlada na predlog ministra nadležnog za poslove uprave. S obzirom da ga imenuje Vlada i da vrši poslove državne uprave, načelnik upravnog okruga je predstavnik izvršne vlasti u upravnom okrugu i to ga čini javnim funkcionerom izvršne vlasti.
Ćlanom 39. Zakona o Narodnoj skupštini propisano je da narodni poslanik ne može istovremeno da obavlja drugu javnu funkciju ili profesionalnu delatnost nespojivu sa poslaničkom funkcijom, u skladu sa Ustavom i zakonom, kao i da narodnom poslaniku prestaje funkcija koja je nespojiva sa poslaničkom funkcijom na dan potvrđivanja poslaničkog mandata.
Dakle, imajući u vidu odredbe Ustava Republike Srbije, Zakona o državnoj upravi i Zakona o Narodnoj skupštini, mišljenje Stručne službe SKGO je da poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srbije ne može u isto vreme da bude načelnik upravnog okruga, jer funkcije koje pripadaju različitim granama vlasti: zakonodavna (Narodna skupština) i izvršna (Vlada + uprava) ne mogu biti spojene. Načelnik upravnog okruga je deo izvršne strukture, dakle nije izuzetak. To znači da bi istovremeno obavljanje ove dve funkcije bilo protivno načelu podele vlasti i automatski je sukob interesa
Da li se za zaposlenog u jedinici lokalne samouprave u jubilarne godine rada računaju godine rada provedene u radnom odnosu u Domu omladine čiji je osnivač 100% Grad odnosno jedinica lokalne samouprave u kojoj je zaposleni sada u radnom odnosu?
Članom 50. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) je propisano:
“Zaposleni ima pravo na jubilarnu novčanu nagradu u visini prosečne mesečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji prema objavljenom podatku organa nadležnog za poslove statistike, za poslednji mesec u prethodnoj kalendarskoj godini u odnosu na kalendarsku godinu u kojoj se jubilarna nagrada ostvaruje, s tim što se visina novčane nagrade uvećava za 30% i to:
1) Za 10 godina rada u radnom odnosu - u visini mesečne prosečne zarade,
2) Za 20 godina rada u radnom odnosu - u visini novčane nagrade iz tačke 1) ovog stava uvećane za 30%,
3) Za 30 godina rada u radnom odnosu - u visini novčane nagrade iz tačke 2) ovog stava uvećane za 30%,
4) Za 35 godina rada u radnom odnosu - u visini novčane nagrade iz tačke 3) ovog stava uvećane za 30%,
5) Za 40 godina rada u radnom odnosu - u visini novčane nagrade iz tačke 4) ovog stava uvećane za 30%.
Zaposleni ostvaruje pravo na jubilarnu nagradu za navršenih 10, 20, 30, 35 i 40 godina rada provedenih u radnom odnosu u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno jedinice lokalne samouprave, bez obzira na to u kom organu je zaposleni ostvarivao prava iz radnog odnosa.
U slučaju da je poslodavac preuzeo poslove i zaposlene od drugog poslodavca kao uslov za ostvarivanje prava na jubilarnu nagradu računaju se i godine rada u radnom odnosu kod prethodnog poslodavca.
Jubilarna nagrada se isplaćuje u roku od 30 dana od dana ostvarivanja ovog prava.
Zaposleni ima pravo na jubilarnu nagradu kod poslodavca, ako to pravo u kalendarskoj godini nije ostvario u drugom državnom organu, organu autonomne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave u kojem je radio pre rada kod poslednjeg poslodavca.“
S obzirom da ustanova kulture nije organ jedinice lokalne samouprave, zaposleni neće ostvariti pravo na jubilarnu nagradu za godine rada provedene u toj ustanovi.
Zaposlena sam za stalno u jedinici lokalne samouprave, trenutno na porodiljskom odsustvu. Da li imam pravo na neplaćeno odsustvo po okončanju porodiljskog odsustva na osnovu člana 100. Zakona o radu do navršenja treće godine života deteta?
Članom 100. Zakona o radu ("Sl. glasnik RS", br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđeno je da jedan od roditelja, usvojilac, hranitelj, odnosno staratelj ima pravo da odsustvuje sa rada dok dete ne navrši tri godine života. Za vreme odsustvovanja sa rada iz stava 1. ovog člana prava i obaveze po osnovu rada miruju, ako za pojedina prava zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu nije drukčije određeno.
U skladu sa članom 11. stav 1 tačka 8 Zakona o zdravstvenom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 25/2019 i 92/2023) osiguranici su između ostalih zaposleni roditelj, usvojitelj, hranitelj, odnosno staratelj koji odsustvuje sa rada dok dete ne navrši tri godine života, dok mu miruju prava i obaveze po osnovu rada, u skladu sa propisima kojima se uređuje rad.
Članom 6. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021 i 92/2023) predviđeno je da se na prava i dužnosti funkcionera i službenika koji nisu uređeni ovim ili posebnim zakonom ili drugim propisom, primenjuju opšti propisi o radu i poseban kolektivni ugovor za jedinice lokalne samouprave (u daljem tekstu: poseban kolektivni ugovor), kao i kolektivni ugovor kod poslodavca.
Dakle, iz svega navedenog zaključujemo da službenik u organima jedinica lokalne samouprave ima pravo da odsustvuje sa rada dok dete ne navrši tri godine života u skladu sa Zakonom o radu.
Da li na internom konkursu za popunjavanje radnog mesta koje je razvrstano u zvanje savetnik, može da ucestvuje zaposleni koji je rasporedjen u zvanje mladji savetnik, ima dve ocene "ističe se", i ima 3 godine radnog iskustva sa visokom stručnom spremom kod sadašnjeg poslodavca i kod drugog poslodavca (2 godine kod sadasnjeg poslodavca i godinu dana kod drugog poslodavca).
Članom 84. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021, 92/2023, 113/2017 - dr. zakon, 95/2018 - dr. zakon, 86/2019 - dr. zakon, 157/2020 - dr. zakon, 123/2021 - dr. zakon i 92/2023) predviđeno je da na internom konkursu mogu da učestvuju službenici zaposleni na neodređeno vreme u svim organima, službama i organizacijama iz člana 1. st. 1. i 2. ovog zakona kod poslodavca koji oglašava interni konkurs. Pravo učešća na internom konkursu imaju službenici u istom zvanju ili službenici koji ispunjavaju uslove za napredovanje u zvanje u koje je razvrstano radno mesto koje se popunjava.
Dalje je članom 133đ istog zakona predviđeno da službenik napreduje premeštajem na neposredno više izvršilačko radno mesto u istom ili drugom organu. Neposredno više izvršilačko radno mesto jeste ono čiji se poslovi rade u neposredno višem zvanju ili u istom zvanju ali na radnom mestu rukovodioca uže unutrašnje jedinice. Takođe, za napredovanje su relevantne i odredbe člana 133e istog zakona koje govore o uslovu u pogledu ocena, pa se kaže da može napredovati službenik kome je najmanje dva puta uzastopno određena ocena „ističe se”, ako postoji slobodno radno mesto i službenik ispunjava uslove za rad na njemu. Izuzetno , službenik koji je premešten na neposredno više izvršilačko radno mesto jer mu je dva puta uzastopno određena ocena „ističe se” može, i ako ne ispunjava uslove vezane za radno iskustvo u struci, da bude premešten na neposredno više radno mesto ako mu je opet određena ocena „ističe se”. Rukovodilac može da premesti na neposredno više izvršilačko radno mesto službenika kome je u periodu od pet godina uzastopno najmanje određena ocena „dobar”. Ocene na kojima je zasnovano jedno napredovanje ne uzimaju se u obzir za sledeće napredovanje.
Dakle, u ovom konkretnom slučaju navedeno lice može da učestvuje u internom konkursu zato što ispunjava uslove za napredovanje u zvanje u koje je razvrstano radno mesto koje se popunjava.
Članom 70. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u JLS propisano je da je poslodavac dužan da ovlašćenom predstavniku reprezentativnog sindikata u kojem je učlanjeno najmanje 50% zaposlenih, za obavljanje njegove funkcije, obezbedi najmanje 40 plaćenih časova mesečno u skladu sa zakonom. Pitanje: Da li to plaćanje treba da se vrši svakog meseca automatski ili treba za svaki mesec da se donosi posebno rešenje? Da li predstavnik sindikata treba da dokumentuje odsustvo (sate) zbog funkcije i kome?
Članom 211. Stav 1 Zakona o radu ("Sl. glasnik RS", br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđeno je da se kolektivnim ugovorom ili sporazumom između poslodavca i sindikata kod poslodavca može utvrditi pravo na plaćeno odsustvo predstavniku sindikata, radi obavljanja sindikalne funkcije, srazmerno broju članova sindikata.
Članom 70. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) predviđeno je da je poslodavac dužan da ovlašćenom predstavniku reprezentativnog sindikata u koji je učlanjeno najmanje 50% zaposlenih kod poslodavca, za obavljanje njegove funkcije, obezbedi najmanje 40 plaćenih časova mesečno u skladu sa zakonom. Ovlašćeni predstavnici reprezentativnog sindikata u koji je učlanjeno manje od 50% zaposlenih kod poslodavca imaju pravo na srazmerno manje plaćenih časova mesečno.
Članom 170. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021 i 92/2023) predviđeno je da se akt kojim se odlučuje o pravima, obavezama i odgovornostima službenika iz radnog odnosa donosi u formi rešenja, saglasno zakonu kojim se uređuje opšti upravni postupak, i ima karakter upravnog akta, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Dakle, iz svega navedenog zaključujemo da će o plaćenim časovima ovlašćenog predstavnika reprezentativnog sindikata odlučivati poslodavac rešenjem svakog meseca.
Interesuje me da li član Gradskog veća ispunjava uslove iz Zakona o javnim preduzećima član 25. tačka 4) da ima najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima koji su povezani sa poslovima javnog preduzeća; da bude postavljen na mesto direktora JKP? Shodno tome da u Statutu grada u članu 59. nadležnost Gradskog veća piše sledeće: 6) odlučuje o pokretanju postupka javne nabavke za nabavku usluga, dobara i radova kod direktnih i indirektnih korisnika budžetskih sredstava. 8) rešava u upravnom postupku u drugom stepenu o pravima i obavezama građana, preduzeća, ustanova i drugih organizacija u upravnim stvarima iz nadležnosti Grada. 13) prati realizaciju programa poslovanja i vrši koordinaciju rada javnih preduzeća čiji je osnivač Grad. 14) podnosi tromesečni izveštaj o radu javnih preduzeća Skupštini, radi daljeg izveštavanja u skladu sa zakonom kojim se uređuje pravni položaj javnih preduzeća. 15) predlaže akta koje donosi Skupština radi zaštite opšteg interesa u javnom preduzeću i društvu kapitala čiji je osnivač Grad.
godine, na osnovu sprovedenog javnog konkursa i da može biti imenovano lice koje ispunjava i uslov da ima najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima koji su povezani sa poslovima javnog preduzeća.
Takođe je nesporno, da su odredbe člana 59 Statuta grada usklađene sa članom 46. Zakona o lokalnoj samoupravi preduzećima („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14 - dr. zakon, 101/16 - dr. zakon, 47/18 i 111/21 - dr. zakon) kojim je propisana nadležnost opštinskog/gradskog veća.
Član Gradskog veća može ispuniti uslov ako poseduje najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima koji su povezani sa poslovima javnog preduzeća.
Međutim, samo članstvo u Gradskom veću nije automatski dokaz da je to iskustvo povezano sa poslovima javnog preduzeća. Potrebno je da se dokaže da je obavljao poslove koji su po prirodi povezani sa delatnošću javnog preduzeća (npr. upravljanje komunalnim sistemima, nadzor nad realizacijom programa poslovanja JP, donošenje odluka koje se direktno odnose na rad JP).
Dakle, član Gradskog veća može konkurisati za direktora JKP ali je potrebno da dokaže da je kroz funkciju obavljao poslove povezane sa poslovima JP (nadzor, koordinacija, donošenje odluka u vezi sa JP). Samo formalno članstvo nije dovoljno, potrebni su dokazi (opis funkcije, odluke, izveštaji).
Dakle, pomenute nadležnosti mogu se smatrati povezanim poslovima, ali konačnu ocenu daje Komisija za izbor direktora na osnovu dokumentacije i dokaza o obavljanju tih poslova.
U cilju pravilnog sprovođenja javnog konkursa za imenovanje direktora javnog preduzeća predlažemo Vam da se obratite Ministarstvu privrede za davanje mišljenja o primeni člana 25. stav 1. tačka 4. Zakona o javnim preduzećima, koje je i obrađivač ovog zakona.
Da li ministar može biti odbornik u lokalnoj Skupštini? 2. Kako treba reagovati ukoliko Skupština opštine ne izabere drugog odbornika sledećeg na listi na mestu ministra koji je istovremeno bio na listi izabranih odbornika? 3. Da li direktor osnovne /srednje škole može biti istovremeno odbornik u Skupštini opštine? 4. Da li direktor Sporskog saveza, koji se direktno finansira iz opštinskog budžeta može biti odbornik u lokalnoj Skupštini?
Odgovor na prvo pitanje: Ministar ne može biti odbronik u skupštini opštine/grada. Članom 126. Ustava Republike Srbije propisano je da član Vlade, odnosno ministar, ne može biti narodni poslanik u Narodnoj skupštini, poslanik u skupštini autonomne pokrajine i odbornik u skupštini jedinice lokalne samouprave, niti član izvršnog veća autonomne pokrajine ili izvršnog organa jedinice lokalne samouprave.
Prema članu 11. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS“, br. 55/05, 71/05 - ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – odluka US, 72/12, 7/14 – Odluka US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon), član Vlade (odnosno ministar) ne može biti na drugoj javnoj funkciji u državnom organu, organu autonomne pokrajine, opštine, grada, grada Beograda, niti vršiti delatnost koja je po zakonu nespojiva s dužnošću člana Vlade, niti stvoriti mogućnost sukoba javnog i privatnog interesa (stav 1), te je član Vlade dužan da se u svemu povinuje propisima kojima se uređuje sukob interesa pri vršenju javnih funkcija (stav 2).
Takođe, Zakon o sprečavanju korupcije zabranjuje istovremeno vršenje funkcija koje mogu dovesti do sukoba interesa. Naime, članom 56. stav 1. navedenog zakona propisano je da javni funkcioner može da vrši samo jednu javnu funkciju, osim ako je Ustavom, zakonom i drugim propisom obavezan da vrši više javnih funkcija. Takođe, prema članu 40. stav 1. propisano je da je javni funkcioner dužan da javni interes ne podredi privatnom, da se pridržava propisa koji uređuju njegova prava i obaveze i stvara i održava poverenje građana u savesno i odgovorno obavljanje javne funkcije. U suprotnom postojao bi sukob interesa, naime ministar bi kao odbornik predlagao odluke, usvajao budžet, vršio kontrolu lokalne vlasti, dok istovremeno vrši funkciju u izvršnoj vlasti – te bi u toj situaciji postojao vertikialni i horizontalni sukob ineteresa.
Odgovor na drugo pitanje: Ukoliko postoji situacija u kojoj ministar u Vladi istovremeno obavlja i funkciju odbornika u skupštini opštine, Zakonom o sprečavanju korupcije („Službeni glasnik RS“, br. 35/19, 88/19, 11/21 – autentično tumačenje, 94/21 i 14/22) predviđena je mogućnost podnošenja prijave Agenciji za sprečavanje korupcije o povredi Zakona o sprečavanju korupcije, u skladu sa čl. 77. i 78. ovog zakona, u slučaju sumnje u postojanje kumulacije javnih funkcija koja je uređena članom 56. istog zakona.
Da bi mandat bio dodeljen sledećem odborniku u skupštini opštine u skladu sa postupkom uređenim Zakonom o lokalnim izborima („Službeni glasnik RS“, br. 14/22 i 35/24), prvo mora skupština opštine da donese odluku o prestanku mandata odborniku kojem mandat treba da prestane u nekom od slučajeva propisanih članom 67. Zakona o lokalnim izborima.
Navedenim članom je propisano da pre isteka vremena na koje je izabran odborniku prestaje mandat:
1) kada skupština na konstitutivnoj sednici potvrdi mandate odbornika iz narednog saziva;
2) ako umre;
3) ako je pravnosnažnom sudskom odlukom potpuno lišen poslovne sposobnosti, odnosno ako je pravnosnažnom sudskom odlukom kojom je delimično lišen poslovne sposobnosti utvrđeno da je nesposoban da vrši izborno pravo;
4) ako je izgubio državljanstvo Republike Srbije;
5) ako mu prestane prebivalište na teritoriji jedinice lokalne samouprave;
6) ako je pravnosnažnom sudskom odlukom osuđen na kaznu zatvora u trajanju od najmanje šest meseci;
7) donošenjem odluke o raspuštanju skupštine;
8) ako je preuzeo funkciju koja je po Ustavu i zakonu nespojiva s funkcijom odbornika;
9) ako podnese ostavku.
Odgovor na treće i četvrto pitanje: Što se tiče Vaših pitanja o mogućnosti da odbornik u skupštini opštine bude direktor osnovne/srednje škole ili direktor Sportskog saveza, ukazujemo na to da je članom 30. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14 - dr. zakon, 101/16 - dr. zakon, 47/18 i 111/21 - dr. zakon) propisano sledeće:
- da odbornik ne može biti zaposleni u opštinskoj upravi i lice koje imenuje, odnosno postavlja skupština opštine (stav 1);
- da, ako zaposleni u opštinskoj upravi bude izabran za odbornika, prava i obaveze po osnovu rada miruju mu dok traje njegov odbornički mandat (stav 2);
- da danom potvrđivanja odborničkog mandata licima koje je imenovala, odnosno postavila skupština jedinice lokalne samouprave, prestaje funkcija na koju su imenovani, odnosno postavljeni (stav 3) i
- da propisi kojima se uređuje sprečavanje sukoba interesa pri vršenju javnih funkcija, ne isključuju primenu odredaba ovog zakona o poslovima koji su određeni kao nespojivi sa funkcijom odbornika skupštine opštine (stav 4).
Na ostale funkcionere, koji ne spadaju u kategoriju zaposlenih u opštinskoj upravi i lica imenovanih, odnosno postavljenih od strane skupštine opštine, primenjuju se odredbe Zakona o sprečavanju korupcije.
Tako je članom 56. stav 4. Zakona o sprečavanju korupcije propisano da je javni funkcioner koji je izabran, postavljen ili imenovan na drugu javnu funkciju i koji namerava da više javnih funkcija vrši istovremeno dužan da u roku od osam dana od dana izbora, postavljenja ili imenovanja zatraži saglasnost Agencije za sprečavanje korupcije.
To, dakle, znači da se u svakom konkretnom slučaju, kada se želi preuzeti druga javna funkcija, javni funkcioner mora obratiti Agenciji za sprečavanje korupcije koja će u svakom konkretnom slučaju odlučiti da li će javnom funkcioneru odobriti preuzimanje još jedne javne funkcije.
Ovo se odnosi na javne funkcionere koji su članom 2. tačka 3) Zakona o sprečavanju korupcije definisani kao „svako izabrano, postavljeno ili imenovano lice u organu javne vlasti, osim lica koja su predstavnici privatnog kapitala u organu upravljanja privrednog društva koje je organ javne vlasti“.
Članom 2. tačka 2) istog zakona je definisano da je organ javne vlasti „organ Republike Srbije, autonomne pokrajine, jedinice lokalne samouprave i gradske opštine, ustanova, javno preduzeće i drugo pravno lice čiji je osnivač ili član Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave ili gradska opština“.
Direktori osnovnih i srednjih škola kao i direktori sportskih saveza mogu se smatrati javnim funkcionerima jedino u slučaju osnovnih i srednjih škola, odnosno sportskih saveza čiji osnivač je Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave ili gradska opština.
Svakako, Stručna služba SKGO preporučuje da se za mišljenje povodom ovog pitanja obratite Agenciji za sprečavanje korupcije.
Potrebno nam je Vaše mišljenje (tumačenje) člana 27k Zakona o budžetskom sistemu („Sl. glasnik RS“, br. 54/2009, 73/2010, 101/2010, 101/2011, 93/2012, 62/2013, 63/2013 – ispr., 108/2013, 142/2014, 68/2015 – dr. zakon, 103/2015, 99/2016, 113/2017, 95/2018, 31/2019, 72/2019, 149/2020, 118/2021, 138/2022, 118/2021 – dr. zakon, 92/2023 i 94/2024). Naime, potrebno nam je mišljenje (tumačenje) u vezi sa članom 27k Zakona o budžetskom sistemu koji se odnosi na novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava. Naše pitanje vezano je za stav šest ovog člana, kojim je propisano da korisnik javnih sredstava koji ima manje od 50 zaposlenih na neodređeno vreme može da ima najviše do sedam zaposlenih, odnosno angažovanih lica u smislu stava 4. ovog člana, bez saglasnosti tela Vlade. S obzirom na to da naša opština ima manje od 50 zaposlenih, smatramo da možemo da primenimo stav šest ovog člana. Naša jedina i glavna dilema jeste šta se, shodno stavu četiri ovog člana, smatra zaposlenima na određeno vreme, odnosno licima angažovanim po ugovoru o delu i ugovoru o privremenim i povremenim poslovima. Naime, u samoj opštinskoj upravi imamo pet lica zaposlenih po napred navedenim osnovama. Ostala dva lica (oko čega smo u dilemi) jesu postavljeno lice (pomoćnik predsednika opštine) koje ima zasnovan radni odnos na određeno vreme dok traje dužnost predsednika opštine, i službenik na određeno vreme u Kabinetu predsednika opštine. Konkretno, glavna dilema odnosi se na postavljeno lice (pomoćnika predsednika opštine) koje ima zasnovan radni odnos na određeno vreme dok traje dužnost predsednika opštine, s obzirom na to da se radi o postavljenom licu, te nismo sigurni da li se to lice računa u tih sedam ili ne. Inače, sam Kabinet predsednika opštine jeste posebna organizaciona jedinica, ali u okviru Opštinske uprave, i regulisan je Pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u opštinskoj upravi, opštinskom pravobranilaštvu, stručnim službama i posebnim organizacijama opštine. Predsednik opštine ima poseban JBKJS (jedinstveni broj korisnika javnih sredstava) i poseban razdeo u okviru budžeta opštine, ali je u sistematizaciji Kabinet predsednika naveden kao posebna organizaciona jedinica u okviru opštinske uprave. U nameri da obezbedimo efikasno funkcionisanje naše opštine, ali pre svega postupanje u skladu sa zakonskim ograničenjima, molimo Vas da nam date Vaše mišljenje da li se pomoćnik predsednika opštine, koji ima zasnovan radni odnos na određeno vreme kao postavljeno lice, računa (ubraja) u ovih sedam zaposlenih ili ne, kako bismo znali da li imamo zakonskog osnova da primimo još jednog radnika u opštinskoj upravi u skladu sa stavom šest, a u vezi sa stavom četiri člana 27k Zakona o budžetskom sistemu.
Članom 27k. stav 4 Zakona o budžetskom sistemu ("Sl. glasnik RS", br. 54/2009, 73/2010, 101/2010, 101/2011, 93/2012, 62/2013, 63/2013 - ispr., 108/2013, 142/2014, 68/2015 - dr. zakon, 103/2015, 99/2016, 113/2017, 95/2018, 31/2019, 72/2019, 149/2020, 118/2021, 138/2022, 118/2021 - dr. zakon, 92/2023 i 94/2024) propisano je da počev od 1. januara 2021. godine ukupan broj zaposlenih na određeno vreme (izuzev u svojstvu pripravnika), lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge, kao i posredstvom agencije za privremeno zapošljavanje i lica angažovanih po drugim osnovama, kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, osim izuzetno, uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva.
Stavom 6. istog člana Zakona rečeno je da izuzetno od stava 4. ovog člana, korisnik javnih sredstava koji ima manje od 50 zaposlenih na neodređeno vreme može da ima najviše do sedam zaposlenih, odnosno angažovanih lica u smislu stava 4. ovog člana.
Što se tiče zaposlenih u kabinetu izabranog lica, citiranim odredbama taksativno su nabrojani slučajevi koji predstavljaju izuzetak od računanja ukupnog broja zaposlenih na određeno vreme u smislu ograničenja od 10% i kako zaposleni na određeno vreme u kabinetu izabranog lica nisu izuzeti, potrebno ih je računati u ukupan broj zaposlenih na određeno vreme. Što se tiče pomoćnika predsednika opštine/gradonačelnika oni su funkcioneri koji se postavljaju u skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi i oni ne ulaze u navedeno ograničenje od 10%.
Dobila sam primedbe u vezi isplata rashoda na ime naknade stalnih, posebnih i privremenih tela koji su zaposleni u organima JLS, koje smo isplaćivali sa grupe konta 423000, umesto sa 416000. S obzirom da Grad Kraljevo ima pet JBKJS, odnosno pet razdela, pitanje je: da li se to odnosi na zaposlene u jednom razdelu a prima naknadu u drugom razdelu, odnosno da li se vezuje za mesto troška? Na primer: zaposleni u Gradskoj Upravi (jbkjs 05392) prima naknadu u komisiji koja se isplaćuje sa razdela Skupštine grada (jbkjs 80064)
144/2022, 26/2023, 83/2023, 118/2023, 105/2024 i 12/2025), proizilazi da se rashodi za naknade članovima upravnih, nadzornih odbora i komisija isplaćuju sa sintetičkog konta 416100, a ne sa konta 423000, bez obzira sa kog razdela se isplaćuju naknade. U nastavku odgovora citiramo definicije ovih sintetičkih konta u Pravilniku koji podupiru ovo naše mišljenje:
- Sintetički konto 416100 - Nagrade zaposlenima i ostali posebni rashodi - sadrži analitička konta na kojima se knjiže nagrade zaposlenima, bonusi i naknade članovima upravnih, nadzornih odbora i komisija. Rashodi po ovom osnovu mogu nastati samo ako su propisani uslovi za sticanje prava zaposlenog i ako su obezbeđena sredstva. Knjiženje ovih rashoda se sprovodi zaduženjem odgovarajućih subanalitičkih konta u okviru ovog sintetičkog konta i subanalitičkih konta grupe 412000 - Socijalni doprinosi na teret poslodavca, za iznose doprinosa na teret poslodavca, uz odobrenje odgovarajućih subanalitičkih konta obaveza u grupi 233000 - Obaveze za nagrade i ostale posebne rashode i grupi 234000 - Obaveze po osnovu socijalnih doprinosa na teret poslodavca.
- Grupa 423000 - Usluge po ugovoru sadrži sintetička konta, na kojima se knjiže rashodi za usluge za čije se obavljanje angažuju stručna lica po ugovoru (ugovor o delu, ugovor o privremenim i povremenim poslovima, ugovor o autorskom pravu) ili drugi subjekti, zaduženjem odgovarajućih subanalitičkih konta u ovoj grupi, uz odobrenje odgovarajućih subanalitičkih konta grupe 237000 - Službena putovanja i usluge po ugovoru.
Dodatno, stav SKGO je da zaposleni u JLS ne treba da primaju naknade za rad u komisijama čiji su poslovi ili zadaci u vezi sa poslovima koje obavlja taj zaposleni u organima, službama ili organizacijama JLS, dok je opravdano i moguće predvideti naknadu za rad službenika u radnom telu u slučaju kada rad nije obuhvaćen opisom posla njegovog radnog mesta, te njegova znanja i ekspertiza nevezano za poslove radnog mesta predstavlja razlog za imenovanje za člana komisije, radna grupa ili radno telo. Kao što je navedeno, potrebno je navesti razloge za osnivanje i konkretne poslove/zadatke (merljive) koje treba da ispuni ta komisija, radna grupa ili radno telo. Kada je dalje reč o angažovanju službenika u radnim telima, možemo konstatovati da je to donekle regulisano čl. 52 Zakona o lokalnoj samoupravi ("Sl. glasnik RS", br. 129/2007, 83/2014 - dr. zakon, 101/2016 - dr. zakon, 47/2018 i 111/2021 - dr. zakon) kojim je posao uprave da „obavlja stručne i administrativno-tehničke poslove za potrebe rada skupštine opštine, predsednika opštine i opštinskog veća“, te da su službenici, u skladu sa svojim opisom posla definisanim pravilnikom o sistematizaciji zaduženi za rad tih tela i u obavezi su da im pruže podršku u okviru svog redovnog posla. Međutim, potrebno je razlikovati pojedina radna tela čije je osnivanje predviđeno zakonom i u tom slučaju je nesporno da članovi tela primaju za svoj rad određenu naknadu (ili je samim zakonom definisana naknada članovima tih tela, npr. komisija za planove, komisija za komasaciju zemljišta, izborna komisija i dr.)
Kada je reč o mestu troška, odnosno razdelu direktnog budžetskog korisnika kod kojeg se trošak planira i prikazuje, SKGO je na stanovištu da planiranje i izvršavanje rashoda za isplatu naknade komisijama, stalnim radnim telima SO i drugim stručnim savetodavnim telima treba da bude realizovano na teret razdela organa – direktnog korisnika budžeta – koji ih je imenovao. Za poslove koji su sistematizovani i za koje zaposleni već primaju zaradu, odnosno za sednice komisija, radnih tela koje se održavaju u toku radnog vremena, za koje su izabrana, postavljena i zaposlena lica već primili platu, nije moguće isplatiti dodatnu naknadu koja je predviđena posebnim pojedinačnim aktom organa javne uprave.
Navedeno proističe i iz stavova Ministarstva finansija i Državne revizorske institucije koji idu u pravcu smanjenja broja radnih tela kao i naknada za njihov rad, a koje potvrđuje i član 19. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2026. godinu (http://www.parlament.gov.rs/upload/archive/files/cir/pdf/zakoni/14_saziv/2209-25.pdfkoji) koji propisuje da se naknade za rad predsednika i članova komisija i drugih stalnih i privremenih radnih tela u javnom sektoru ne mogu povećavati u 2026. godini i da se zadužuju nadležni organi i korisnici javnih sredstava da preispitaju potrebu postojanja i visinu takvih naknada, radi smanjenja izdataka po ovom osnovu i u tom cilju iniciraju izmene zakona, drugih propisa, opštih i drugih akata kojima je uređeno plaćanje ovih naknada.