Pitanja i odgovori

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave i posebnom odlukom o lokalnim komunalnim taksama, koju donosi skupština jedinice lokalne samouprave, uređeno je plaćanje lokalnih komunalnih taksi na teritoriji jedinice lokalne samouprave.
Članom 11. Zakona o finansiranju lokalne samouprave propisano je da skupština jedinice lokalne samouprave može uvoditi lokalne komunalne takse za korišćenje, prava, predmeta i usluga.

U skladu sa članom 12. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, obveznik lokalne komunalne takse jeste korisnik prava, predmeta i usluga za čije je korišćenje propisano plaćanje lokalne komunalne takse, a član 13. propisuje da taksena obaveza nastaje danom početka korišćenja prava, predmeta ili usluge za čije je korišćenje propisano plaćanje lokalne komunalne takse i taksena obaveza traje dok traje korišćenje prava, predmeta ili usluge.

Članom 16. Zakona o finansiranju lokalne samouprave propisano je da firma, u smislu ovog zakona, jeste svaki istaknuti naziv ili ime koje upućuje na to da pravno ili fizičko lice obavlja određenu delatnost. Ako se na jednom poslovnom objektu nalazi više istaknutih firmi istog obveznika, taksa se plaća samo za jednu firmu. Za svaku firmu istaknutu van poslovnog objekta plaća se taksa za svaku istaknutu firmu.

Odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave utvrđuju se iznosi lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru i može biti propisano da se utvrđuju zavisno od:

• registrovane pretežne delatnosti obveznika, odnosno delatnosti koju obveznik obavlja, predviđene Zakonom o finansiranju lokalne samouprave i Uredbom o klasifikaciji delatnosti,
• veličine pravnog lica,
• dela teritorije, odnosno zone u kojoj se delatnost obavlja,
• tehničko-upotrebne karakteristike objekta u kome se obavlja delatnost.

Odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave uređuju se i olakšice, rokovi i način plaćanja lokalne komunalne takse za isticanje firme na
poslovnom prostoru.

Članom 15a Zakona o finansiranju lokalne samouprave propisano je koji obveznici ne plaćaju firmarinu, kao i koji su najviši iznosi firmarine
za određene kategorije obveznika, u zavisnosti od vrste delatnosti i veličine pravnog lica, u smislu Zakona o računovodstvu.

Stavom 1. člana 15a propisano je da preduzetnici i pravna lica koja su prema zakonu kojim se uređuje računovodstvo razvrstana u mala pravna lica (osim preduzetnika i pravnih lica koja obavljaju delatnosti: bankarstva; osiguranja imovine i lica; proizvodnje i trgovine naftom i derivatima nafte; proizvodnje i trgovine na veliko duvanskim proizvodima; proizvodnje cementa; poštanskih, mobilnih i telefonskih usluga; elektroprivrede; kazina, kockarnica, kladionica, bingo sala i pružanja kockarskih usluga i noćnih barova i diskoteka), a imaju godišnji prihod do 50.000.000 dinara, ne plaćaju lokalnu komunalnu taksu za isticanje firme na poslovnom prostoru (u daljem tekstu: firmarina).

Prema članu 15a stav 4. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, pravna lica koja su prema zakonu kojim se uređuje računovodstvo razvrstana u velika, srednja i mala pravna lica, u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo i preduzetnici, a obavljaju delatnosti bankarstva, osiguranja imovine i lica, proizvodnje i trgovine naftom i derivatima nafte, proizvodnje i trgovine na veliko duvanskim proizvodima, proizvodnje cementa, poštanskih, mobilnih i telefonskih usluga, elektroprivrede, kazina, kockarnica, kladionica, bingo sala i pružanja kockarskih usluga i noćnih barova i diskoteka, firmarinu plaćaju na godišnjem nivou najviše do deset prosečnih zarada.

U navedenom članu Zakona o finansiranju lokalne samouprave nisu pobrojana mikro pravna lica, jer je ova kategorija pravnih lica uvedena
u Zakon o računovodstvu kasnije, pri čemu se odredbe Zakona o finansiranju lokalne samouprave nisu menjale nakon toga. To je činjenica
koju obveznik prevashodno ističe u žalbi.

U vezi mogućnosti utvrđivanja firmarine za mikro pravna lica, u prilogu je Mišljenje Ministarstva finansija iz 2014. godine, u kome je navedeno da se i mikro pravnim licima može utvrđivati firmarina i u odgovoru na žalbu može se pozvati na ovo Mišljenje koje je obavezujuće za postupanje LPA, u skladu sa članom 11. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji.

Uslov za utvrđivanje firmarine i mikro pravnim licima je da u odluci skupštine jedinice lokalne samouprave bude propisan iznos firmarine i za mikro pravna lica, u skladu sa navedenim mišljenjem.

Navod obveznika u žalbi da odluka JLS mora biti u skladu sa zakonom nije od uticaja na rešavanje predmetne žalbe, već se po tom pitanju može pokrenuti ocena ustavnosti same odluke. LPA ima obavezu da postupi po odluci koju je usvojila skupština JLS. U vezi navoda žalbe pod rednim brojem 5, koji se odnose na procenu poreske osnovice metodom parifikacije ili metodom unakrsne procene, potrebno je u postupku po žalbi konstatovati da se isti ne odnose na utvrđivanje firmarine, već se osnovica utvrđuje na osnovu podnete prijave i raspoloživih podataka za predmetnog obveznika, kao i primenom elemenata propisanih Zakonom i odlukom JLS.

Pravno lice koje je podnelo žalbu obavlja delatnost proizvodnja električne energije, koje spada u grupu delatnosti "elektroprivreda", pa u tom smislu mišljenja smo da se iznos firmarine može propisati do 10 prosečnih zarada.

U postupku po žalbi može se istaći i pozivati se na tekstualni deo Odluke, u kom su pobrojana i mikro pravna lica.

Napominjemo da je uslov za plaćanje firmarine i to da je firma zaista i istaknuta, što znači da u spisima predmeta treba da se ima ili prijava obveznika ili zapisnik o uviđaju sa lica mesta kojim se to dokazuje. Iako obveznik to ne osporava, bitno je znati da je i to uslov za plaćanje firmarine.

Misljenje Ministarstva finansija_mikro pravna lica.pdf

Na osnovu člana 2. Uredbe o kriterijumima za određivanje aktivnosti koje utiču na životnu sredinu prema stepenu negativnog uticaja na životnu sredinu koji nastaje obavljanjem aktivnosti, iznosima naknada (“Sl. glasnik RS”, broj 86/2019 i 89/2019) određeni su kriterijumi za određivanje negativnog uticaja aktivnosti koje utiču na životnu sredinu pravnih lica i preduzetnika utvrđuju se u okviru pretežne delatnosti koju obavlja obveznik naknade.

Pod pretežnom delatnošću, u smislu ove uredbe, smatra se ona delatnost koja je registrovana kod Agencije za privredne registre kao i delatnost čijim je obavljanjem pravno lice i preduzetnik ostvario najviše prihoda u godini koja prethodi godini za koju se vrši utvrđivanje naknade za zaštitu i unapređivanje životne sredine.

Prema stepenu negativnog uticaja na životnu sredinu aktivnosti pravnih lica i preduzetnika dele se prema delatnosti na one koje imaju:

1) veliki uticaj na životnu sredinu;

2) srednji uticaj na životnu sredinu;

3) mali uticaj na životnu sredinu.

Delatnosti su razvrstane prema kriterijumima iz Priloga koji je sastavni deo Uredbe.

U slučaju da jedno pravno lice ili preduzetnik obavlja aktivnost na teritoriji više jedinica lokalne samouprave, naknadu za zaštitu i unapređivanje životne sredine, obračunatu u skladu sa članom 3. Uredbe plaća tako što se ukupan iznos tako obračunate naknade deli ukupnim brojem jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji obavlja pretežnu delatnost.

Razvrstavanje pravnih lica i preduzetnika na velika pravna lica, srednja pravna lica, mala i mikro pravna lica u smislu ove uredbe vrši se shodno zakonu kojim se uređuje računovodstvo. Iznos naknade u smislu ove uredbe utvrđuje se za kalendarsku godinu.

Iznos naknade za zaštitu i unapređivanje životne sredine za pravna lica i preduzetnike čija aktivnost u okviru delatnosti ima mali negativan uticaj na životnu sredinu iznosi za:

1) velika pravna lica 500.000,00 dinara;

2) srednja pravna lica 125.000,00 dinara;

3) mala pravna lica 50.000 dinara;

4) mikro pravna lica i preduzetnika 5.000,00 dinara.

Delatnost udruženja na osnovu ove Uredbe i Priloga koji je njegov sastavni deo, spada u delatnosti koje imaju mali uticaj na životnu sredinu. U samom Prilogu nalaze se razvrstani pod SEKTOR S - Ostale uslužne delatnosti, šifra delatnosti 94 - delatnost Udruženja.

Savetujemo da udruženja građana pre podnošenja poreske prijave elektronskim putem posredstvom portala LPA, provere u Prilogu Uredbe da li je obuhvaćena šifra delatnosti za koju su registrovani, te ukoliko je to slučaj – da izvrše podnošenje prijave.

Na osnovu podnetih prijava, a pre izrade rešenja, ukoliko postoje određene dileme i posebnosti za specifične slučajeve, LPA može od Ministarstva nadležnog za zaštitu životne sredine zatražiti zvanično mišljenje i tumačenje.

Obveznik naknade za zaštitu i unapređivanje životne sredine u skladu sa članom 134. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara je:

pravno lice i preduzetnik koje obavlja određene aktivnosti koje utiču na životnu sredinu, odnosno fizičko lice koje utiče na životnu sredinu;

vlasnik teretnih vozila, odnosno lica koja obavljaju transport nafte i naftnih derivata, odnosno sirovina, proizvoda i poluproizvoda hemijskih i drugih opasnih materija iz industrije ili za industriju na teritoriji JLS sa statusom ugrožene životne sredine na području od značaja za Republiku Srbiju.

U skladu sa članom 138. stav 1. Zakona, obveznik naknade za zaštitu i unapređivanje životne sredine iz člana 134. stav 1. ovog zakona, dužan je da podnese prijavu sa podacima od značaja za utvrđivanje naknade organu jedinice lokalne samouprave u čijoj su nadležnosti utvrđivanje, kontrola i naplata javnih prihoda do 31. jula svake godine za koju se utvrđuje naknada.

U slučaju da jedno pravno lice ili preduzetnik obavlja aktivnost na teritoriji više jedinica lokalne samouprave, naknadu za zaštitu i unapređivanje životne sredine, obračunatu u skladu sa članom 3. Uredbe o kriterijumima za određivanje aktivnosti koje utiču na životnu sredinu prema stepenu negativnog uticaja na životnu sredinu koji nastaje obavljanjem aktivnosti, iznosima naknada (“Sl. glasnik RS”, br. 86/19 i 89/19) – plaća tako što se ukupan iznos tako obračunate naknade deli ukupnim brojem jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji obavlja pretežnu delatnost.

Članom 2. Uredbe propisani su kriterijumi za određivanje negativnog uticaja aktivnosti koje utiču na životnu sredinu pravnih lica i preduzetnika i utvrđuju se u okviru pretežne delatnosti koju obavlja obveznik naknade. Pod pretežnom delatnošću, u smislu ove Uredbe, smatra se ona delatnost koja je registrovana kod Agencije za privredne registre kao i delatnost čijim je obavljanjem pravno lice i preduzetnik ostvario najviše prihoda u godini koja prethodi godini za koju se vrši utvrđivanje naknade za zaštitu i unapređivanje životne sredine.

Stručna služba SKGO ukazuje da je razmatranje u istom smislu bilo, pored ostalog, predmet korespodencije grada Beograda i ministarstva nadležnog za životnu sredinu i da su ova razmatranja posredstvom SKGO, preneta svim JLS u okviru relevantnih Mreža. Sa druge strane, u saradnji sa lokalnim samoupravama, SKGO i dalje uočava da se postupanje po ovom pitanju razlikuje, te je jedan od zaključaka da je u daljem radu na predmetnim propisima (pre svega, Zakonu i Uredbi) potrebno ovo pitanje preciznije urediti (posebno u smislu formulisanja/uređivanja postupanja kod novoosnovanog pravnog lica u pogledu ograničenja od 0,4% ostvarenog prihoda u prethodnoj godini u skladu sa članom 137. Zakona – budući da lice nije ni postojalo u prethodnoj godini).

S tim u vezi, u nastavku iznosimo dva glavna usmerenja u postupanju po ovo pitanju:

• prema stanovištu ministarstva nadležnog za životnu sredinu, u slučaju da je obveznik osnovan u toku perioda za koji se vrši utvrđivanje naknade, podnosi se prijava organu nadležnom za utvrđivanje naknade (i to svim LPA na čijim teritorijama se obavlja delatnost), s obzirom da su ti podaci od uticaja na utvrđivanje naknade. U vezi sa ovim, ministarstvo je iznelo stav da se naknada za odgovarajuću kalendarsku godinu utvrđuje srazmerno periodu obavljanja aktivnosti koje su od uticaja na životnu sredinu. Prilikom popunjavanja prijave obveznik naknade popunjava i podatak o početku obavljanja delatnosti (datum) što je od značaja za donošenje rešenja o utvrđivanju naknade. U ovom slučaju, pretpostavka je da se za referentni prihod u prethodnoj godini posmatra iznos “0 RSD” (nije ga bilo, pravno lice nije obavljalo delatnost) i u odnosu na to, utvrđuje naknada.
• Drugi pravac postupanja uočen kod JLS jeste da se opredeljuju da se za novoosnovane obveznike ne utvrđuje naknada, tj. preovladava stav da ne postoji dovoljan i precizan pravni osnov za utvrđivanje naknade u bilo kom iznosu. Ovo stoga što će pravno lice koje je osnovano 2020. godine – razvrstavanje imati tek po završnom računu za 2020. godinu (u toku 2021. godine), ali ono neće imati prihod iz prethodne godine (u odnosu na koji naknada ne može biti veća od 0,4%). Dalji razlog za ovakav stav je taj što, ukoliko bi se takvim obveznicima utvrdila naknada na pun iznos propisan Uredbom, oni bi bili u nepovoljnijem položaju od obveznika koji imaju prihod čijih 0,4% je manje od propisanog iznosa naknade, a što bi posledično moglo da dovede do žalbi na rešenja i plaćanja troškova.

U prilogu je i dokumentacija  koja može biti značajna i za neka druga pitanja i vezi sa predmetnom naknadom.

ZAHTEV za misljenje Ministarstvo ZS.pdf

ODGOVOR na Zahtev za misljenje.pdf

Zakonom o finansiranju političkih aktivnosti („Službeni glasnik RS“, br. 43/2011, 123/2014 i 88/2019) uređeni su izvori i način finansiranja, evidencija i kontrola finansiranja političkih aktivnosti političkih stranaka, koalicija i grupa građana, odnosno političkih subjekata.

Članom 16. ovog zakona, propisano je da se sredstva iz javnih izvora koja se obezbeđuju za finansiranje redovnog rada političkih subjekata čiji su kandidati izabrani za narodne poslanike, poslanike, odnosno odbornike određuju na nivou od 0,105% poreskih prihoda budžeta Republike Srbije, poreskih prihoda budžeta autonomne pokrajine, odnosno poreskih prihoda budžeta jedinice lokalne samouprave.

Dakle, visina sredstava za redovan rad političkih stranaka koje se finansiraju iz budžeta jedinice lokalne samouprave, određuje se na nivou od 0,105% planiranih poreskih prihoda budžeta JLS za godinu za koju se budžet donosi (prihodi planirani na grupi konta 71 – Porezi, odnosno u ovom slučaju u odluci o budžetu JLS za 2020. godinu. Ovako utvrđen iznos sredstava se u budžetu jedinice lokalne samouprave planira na rashodnoj strani na ekonomskoj klasifikaciji 481- Dotacije nevladinim organizacijama. 

U skladu sa odredbama člana 17. ovog zakona, raspodela sredstava za finansiranje redovnog rada političkih partija vrši se političkim subjektima koji su osvojili mandate u predstavničkim telima srazmerno broju glasova, obračunatih tako što se broj glasova do 5% važećih glasova svih birača koji su glasali množi koeficijentom 1,5, a broj glasova preko 5% važećih glasova svih birača koji su glasali množi koeficijentom 1.

Političkom subjektu koji je na izborima nastupao kao koalicija sredstva se dele prema koalicionom sporazumu.

Srazmerni deo pripadajućih sredstava, nadležni organ jedinice lokalne samouprave prenosi političkim subjektima svakog meseca, do desetog dana u mesecu za prethodni mesec.

Izborna komisija JLS donosi Izveštaj o sprovedenim izborima za odbornike JLS koji, između ostalog, sadrži broj glasova i mandata koji su osvojile pojedine liste. Na osnovu navedenog izveštaja, nadležna finansijska služba vrši obračun raspodele sredstava na način predviđen članom 17. Zakona o finansiranju političkih aktivnosti, odnosno srazmerno broju glasova. Dakle, za isplatu je dovoljan izveštaj Izborne komisije i obračun finansijske službe (ne donosi se posebno rešenje za raspodelu sredstava), na osnovu kojeg se sredstva prenose političkim subjektima svakog meseca, do desetog dana u mesecu za prethodni mesec.    

Izmenama i dopunama Zakona o izboru narodnih poslanika i Zakona o lokalnim izborima, došlo je do promene koja se odnosi na cenzus, prema kojoj u raspodeli mandata učestvuju sve izborne liste koje su dobile najmanje 3% glasova birača, umesto minimalnih 5% predviđenih u prethodnom zakonskom rešenju.

Međutim, kako odredbe člana 17. Zakona o finansiranju političkih aktivnosti nisu menjane, prilikom obračuna raspodele sredstava za osnovicu se uzima broj glasova političkog subjekta, tako što se broj glasova do 5% važećih glasova svih birača koji su glasali množi koeficijentom 1,5, a broj glasova preko 5% koeficijentom 1. 

U nastavku je dat primer načina raspodele sredstava za finansiranje redovnog rada političkih subjekata nakon sprovedenih izbora u skladu sa trenutno važećim članom 17. Zakona o finansiranju političkih aktivnosti.

Primer obračuna raspodele sredstava za redovan rad političkih subjekata:

U JLS održani su izbori. Broj ukupnih glasača je 35.000. Na izborima je učestvovalo pet političkih stranaka.

Stranka 1 je osvojila 13.100 glasova

Stranka 2 je osvojila 15.250 glasova

Stranka 3 je osvojila 4.750 glasova

Stranka 4 je osvojila 1.000 glasova

Stranka 5 je osvojila 900 glasova

Obračun ispod propisanog cenzusa je: 35.000 i 5% = 1.900 glasača.

Obračun iznad propisanog cenzusa je: 35.000 – 1.900 = 33.100 glasača.

Prva tri politička subjekta prelaze cenzus od 5%, a četvrti i peti su ispod cenzusa.

Osnovica za obračun raspodele sredstava utvrđuje se tako što se uzima broj glasova do 5% glasača i množi koeficijentom 1,5 (1.900 x 1,5 = 2.850), a važeći broj glasova iznad 5% množi se koeficijentom 1 (33.100 x 1 = 33.100). Na taj način se dobije osnovica od 35.950 glasova.

Ukupno planirani poreski prihodi budžeta JLS iznose 2.815.000.000,00 dinara. Iznos za raspodelu budžetskih sredstava na političke subjekte koji su prošli cenzus utvrđuje se tako što se planirani poreski prihodi (prihodi planirani na grupi konta 71-Porezi), množe sa 0,105% (2.815.000,00 x 0,105%) i dobije se ukupan godišnji iznos sredstava od 2.955.750,00 dinara (sredstva planirana na rashodnoj strani na aproprijaciji namenjenoj za finansiranje rada političkih partija i na ekonomskoj klasifikaciji 481-Dotacije nevladinim organizacijama).

Raspored sredstava vrši se na osnovu odnosa ukupnog broja glasova onih koji su prešli 5% i ukupnog broja glasova ispod 5% i za utvrđeni indeks se uvećava broj glasova svakog političkog subjekta koji je prešao 5%.

Odnos onih koji su prešli 5% u odnosu na ukupan broj (osnovicu za obračun raspodele sredstava) je:  33.100 : 35.950 = 92,07%

Odnos onih koji nisu prešli 5% u odnosu na ukupan broj (osnovicu za obračun raspodele sredstava) je: 2.850 : 35.950 = 7,93%

Broj glasova onih koji su prešli 5% povećavaju se srazmerno za: 7,93 : 92,07 = 8,613%

Pripadajući iznos sredstava za svaku stranku koja je iznad cenzusa propisanog članom 17. Zakona o finansiranju političkih aktivnosti, utvrđuje se množenjem broja preračunatih glasova sa iznosom sredstava po jednom glasu. Iznos sredstava po jednom glasu utvrđuje se tako što se ukupno planirani iznos sredstava za finansiranje redovnog rada političkih subjekata podeli sa ukupnim brojem preračunatih glasova (2.955.750,00 : 35.950 = 82,2183 din/preračunatom glasu).

Zakonom o naknadama za korišćenje javnih dobara propisano je šta se smatra korišćenjem javne površine. Članom 239. propisano je da je najviši iznos naknade za korišćenje javne površine propisan u Prilogu 12. ovog zakona. Kriterijumi za propisivanje visine naknada su: vreme korišćenja prostora, zona u kojoj se nalazi prostor koji se koristi, ukoliko je zona utvrđena aktom jedinice lokalne samouprave, kao i tehničko-upotrebne karakteristike objekta, ukoliko se javna površina koristi za postavljanje objekata. Dalje je propisano da se aktom skupštine jedinice lokalne samouprave utvrđuje visina naknade u skladu sa st. 1. i 2. ovog člana, olakšice, način dostavljanja i sadržaj podataka o korišćenju javne površine nadležnom organu koji utvrđuje obavezu plaćanja naknade.
To znači da je odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave kojom se uređuje plaćanje naknada za korišćenje javne površine, uređeno i na osnovu kojih podataka lokalna poreska administracija utvrđuje naknadu.

Napominjemo da su od 1. januara 2019. godine, kada je počeo da se primenjuje Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara, prestale da važe odredbe Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojima se propisuje utvrđivanje lokalnih komunalnih taksi za korišćenje javnih površina.

Postupak davanja na korišćenje javne površine za određene namene, plan postavljanja privremenih objekata, lokacije koje se daju na korišćenje za određene namene, bliže uslove i kriterijume za odabir korisnika utvrđuje jedinica lokalne samouprave svojim aktom.

Da bi se utvrđivanje naknade za korišćenje javnih površina u skladu sa Zakonom o naknadama za korišćenje javnih dobara i Odlukom o naknadama za korišćenje javnih površina za teritoriju opštine Novi Bečej, vršilo po aktima koji su izdati pre donošenja ovog zakona, potrebno je proveriti da li se ta akta mogu primeniti i na utvrđivanje naknade, odnosno da li su usklađeni sa kriterijumima propisanim odlukom o naknadama.

Odlukom o naknadama za korišćenje javnih površina za teritoriju opštine Novi Bečej treba da bude uređeno koji podaci se dostavljaju nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji za utvrđivanje naknade, tako da organizaciona jedinica koja se bavi dostavljanjem podataka treba da se izjasni da li su njihova akta koja su izdata ranije i po kojima je izvršeno zauzeće javne površine i dalje na snazi i da li sadrže sve elemente od značaja za utvrđivanje naknade.

Pitanje da li se Urbanističko-tehnički uslovi moraju usaglasiti sa Programom postavljanja i uklanjanja manjih montažnih objekata privremenog karaktera, odnosi se na organizacionu jedinicu koja je nadležna za izdavanje tih uslova i izradu Programa i ne spada u delokrug lokalne poreske administracije. Lokalna poreska administracija ima obavezu da po dobijenim podacima izvrši utvrđivanje naknade, pri čemu odlukom mora biti definisano koji podaci im se dostavljaju.

Kod utvrđivanja naknade na osnovu primljenih podataka o korišćenju javne površine i primenom kriterijuma propisanih članom 240. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara (prema površini korišćenog prostora, srazmerno vremenu korišćenja tog prostora ili prema tehničko-upotrebnim karakteristikama objekta), lokalna poreska administracija primenjuje cene koje su propisane odlukom o naknadama za poresku godinu.

Da bi fizičko lice koje je sa MZ sklopilo ugovor o davanju na korišćenje tada neizgrađenog građevinskog zemljišta radi izgradnje porodičnog stambenog objekta moglo slobodno da raspolaže objektom, ali i zemljištem ispod objekta na kojem je trenutno upisano pravo korišćenja MZ, i pravo svojine JLS potrebno je da se pokrene odgovarajući postupak upisa prava svojine na zemljištu.

Na pomenutu situaciju, obzirom da se radi o zemljištu koje je danas izgrađeno građevinsko zemljište primenjuju se odgovarajuće odredbe Zakona o planiranju i izgradnji („Sl. glasnik RS", br. 72/2009, 81/2009 - ispr., 64/2010 - odluka US, 24/2011, 121/2012, 42/2013 - odluka US, 50/2013 - odluka US, 98/2013 - odluka US, 132/2014, 145/2014, 83/2018, 31/2019, 37/2019 - dr. zakon i 9/2020).

Naime, članom 102. stav 3.  Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da:

“Pravo svojine na katastarskoj parceli upisuje se u korist lica koje je upisano kao vlasnik objekta, odnosno objekata koji se nalaze na toj parceli, odnosno u vlasništvu lica koje je upisano kao nosilac prava korišćenja na katastarskoj parceli na neizgrađenom građevinskom zemljištu, osim za lica čiji je položaj uređen zakonom kojim se uređuje pretvaranje prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu.”

Obzirom da se u ovom konkretnom slučaju radi o zemljištu koje je dodeljeno radi izgradnje još 1984. godine i da je ono danas izgrađeno građevinsko zemljište sa izgrađenom stambenom zgradom u vlasništvu fizičkog lica potrebno je da fizičko lice podnese zahtev nadležnom katastru (Služba za katastar nepokretnosti na teritoriji vaše JLS) za upis prava svojine, po članu 102. Zakona.

Ova situacija, prema elementima koji su navedeni u pitanju odnosi se na postupak pretvaranja izgrađenog građevinskog zemljišta bez naknade pred službom za katastar.

Da je kojim slučajem ovo zemljište dodeljeno radi izgradnje i da je i danas neizgrađeno građevinsko zemljište primenjivale bi se odredbe Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu, što ovde nije slučaj.

Prilikom popunjavanja elektronskog NEP JS obrasca putem softvera Registar jedinstvene evidencije nepokretnosti u javnoj svojini, podaci isprave o svojini (broj dokumenta, naziv dokumenta i datum) su obavezni podaci međutim, prilaganje skeniranog obrasca nije obavezano. Poželjno je ipak da se priloži a i korisno, jer će priloženi dokument tako uvek biti dostupan. 

U svakom slučaju, može se priložiti izvod sa javnog pristupa katastra nepokretnosti u (.pdf) formatu s tim da se u tom slučaju i u nazivu dokumenta navede da je u pitanju izvod iz katastra nepokretnosti.

Početak postupka prinudne naplate poreza i sporednih poreskih davanja propisan je odredbama člana 77. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, u slučajevima kada poreski obveznik nije izmirio obaveze po osnovu javnih prihoda i sporednih poreskih davanja u roku iz člana 71. stav 2. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji. Članom 71. stav 2.  ostavlja se mogućnost poreskom obvezniku koji u celosti ili delimično nije o dospelosti izmirio dug po osnovu javnih prihoda, odnosno sporedna poreska davanja da u roku od pet dana od dana prijema opomene izmiri svoja dugovanja sa obračunatom kamatom od dana izdavanja opomene do dana uplate obaveza navedenih u opomeni.

Uredno dostavljenom opomenom za dospeli neplaćeni porez i sporedna poreska davanja daje se mogućnost poreskom obvezniku da u zakonom propisanom roku izmiri dugovani porez kao i  da sa nadležnom LPA usaglasi stanja ako se ne slaže a iznosom dugovanog poreza iz opomene.

Ukoliko se poreski obveznik ne pojavi sa primedbama na stanje dugovanog poreza iz opomene ili  ukoliko ne izmiri predmetni porez, smatra se da se poreski obveznik složio sa iznosom dugovanog poreza u opomeni i da je dug nesporno utvrđen i da su se stekli uslovi za početak prinudne naplate.

S druge strane obaveza je poreskog organa da u poreskom računovodstvu ima tačna i ažurna stanja po osnovu izvornih javnih prihoda za koje je data opomena poreskom obvezniku kao i da po službenoj dužnosti vodi računa o apsolutnoj zastarelosti.

Poreska uprava počinje postupak prinudne naplate poreza, odnosno sporednih poreskih davanja, donošenjem rešenja o prinudnoj naplati.

Obveznik može istaći zahtev za utvrđivanje zastarelosti u bilo kojoj fazi poreskog postupka, pri čemu se o zastarelosti odlučuje poreskim upravnim aktom posmatrajući stanje na karticama poreskog obveznika u poreskom računovodstvu na dan dostavljanja zahteva o prestanku poreske obaveze po osnovu zastarelosti.

Prilikom utvrđivanja prava na zastarelost za naplatu poreskog duga mora se imati u vidu da se svakom uplatom prvo namiruju najstarija dugovanja i to prema propisanom redosledu namirenja (čl. 70. ZPPPA).

Zakon o poreskom postupku i poreskoj administraciji nije ostavio mogućnost izbora na koja dugovanja i koje poreske obaveze će se odnositi pojedinačna uplata poreskog obveznika, već je jasno i precizno definisao redosled namirenja poreskih obaveza prilikom uplate.

U konkretnom slučaju to znači, ako je nakon započetog postupka prinudne naplate obveznik dostavio zahtev za prestanak poreske  obaveze po osnovu zastarelosti, zahtev ćete razmotriti i odlučiti uzimajući u obzir i uplate koje su se desile u postupku prinudne naplate, do dana podnošenja zahteva.

Postupak naplate je deo poreskog postupka koji se odnosi na administriranje javnih prihode. Dakle, nakon utvrđivanja javnih prihoda, vrši se njihova naplata /redovna ili prinudna/. Početku postupka prinudne naplate prethodi izdavanje i uredno dostavljanje opomene za dospeli neplaćeni porez i sporedna poreska davanja (čl.71. stav 2. ZPPPA). Član 77. ZPPPA definiše početak postupka prinudne naplate, dakle ako poreski obveznik ne plati porez, odnosno sporedno poresko davanje u iznosu I roku iz opomene ili ukoliko poreski obveznik dostavi zahtev za odlaganje plaćanja dugovanog poreza na rate dok se ne odluči o zahtevu (čl.77. stav 6 ZPPPA), počinje postupak prinudne naplate donošenjem rešenja.

Prema navedenom, pokretanju postupka prinudne naplate ne prethodi sačinjavanje “zapisnika o vođenju postupka”.

Obzirom da se situacija odnosi na postupak koji se pred prvostepenim organom vodi od 2016. godine i gde je rešenjem drugostepenog organa poništeno prvostepeno rešenje i postupak vraćen na ponovni postupak i odlučivanje potrebno je pre samog donošenja odluke proveriti kakav je nalog dat drugostepenim rešenjem, odnosno koji su bili razlozi za poništaj.

Prema odredbama Zakona o opštem upravnom postupku kod donošenja novog rešenja prvostepeni organ je u obavezi da postupi saglasno stavovima iz rešenja drugostepenog organa.

Kada je u pitanju umanjenje tržišne vrednosti neizgrađenog građevinskom zemljišta iz člana 7. Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu, odnosno da li se u trošak pribavljanja uračunavaju i troškovi ranijih korisnika, neophodno je uzeti u obzir odredbe ovog propisa koji je poslednjim izmenama i dopunama predvideo neka umanjenja i po ovom osnovu.

Tako, član 5. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu, koji je sada član 7. stav 1. Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu, glasi:

“Visina naknade za konverziju, bez obzira gde se nepokretnost nalazi, umanjuje se kada lice iz člana 1. stav 2. (subjekt konverzije uz naknadu) ovog zakona dostavi izveštaj veštaka ekonomske ili građevinske struke, sa spiska ovlašćenih sudskih veštaka, kojim se utvrđuje da su to lice i/ili raniji korisnici, odnosno njegovi pravni prethodnici na tom zemljištu imali troškove pribavljanja prava korišćenja na katastarskoj parceli za koju je podnet zahtev za konverziju (troškovi eksproprijacije, administrativnog prenosa, troškovi remedijacije, troškovi revitalizacije, raseljavanja, finansiranja izrade planske dokumentacije, i drugi stvarni troškovi).”

Ove odredbe Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu odnose se na zahteve koji su podneti nakon stupanja na snagu Zakona o izmenama i dopunama Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu (Zakon objavljen 4. februara u Sl. glasniku broj 9).

Za sve druge zahteve koji su podneti do tog datuma primenjuje se samostalni član Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu uz naknadu (član 11.) kojim je propisano da će se postupci započeti do dana stupanja na snagu Zakona o izmenama i dopunama Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu, uz naknadu okončati prema propisima koji su važili u trenutku podnošenja zahteva.

Obzirom da se u ovom konkretnom slučaju radi o zahtevu koji je podnet 2016. godine, mišljenja smo da se umanjenje po osnovu troškova pribavljanja neke nepokretnosti, a koji troškovi nisu troškovi podnosioca zahteva, već troškovi ranijeg korisnika, ne može vršiti, već se moraju primeniti samo osnovi umanjenja iz Zakona o pretvaranju prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu ("Službeni glasnik RS, broj 64/15).

Postupajući prvostepeni organ ima mogućnost da proveri da li postoji neki drugi osnov za umanjenje tržišne cene građevinskog zemljišta, ali samo iz Zakona koji je važio u trenutku podnošenja zahteva.

Prema odredbama člana 2. Zakona o porezima na imovinu, porez se plaća na nepokretnosti koje se nalaze na teritoriji Republike Srbije, i to na: 1) pravo svojine, odnosno pravo svojine na zemljištu površine preko 10 ari; 2) pravo zakupa, odnosno korišćenja, stana ili kuće za stanovanje, konstituisano u korist fizičkog lica; 3) pravo korišćenja građevinskog zemljišta površine preko 10 ari, u skladu sa zakonom kojim se uređuje pravni režim građevinskog zemljišta.

Nepokretnostima, u smislu ovog Zakona smatraju se: 1) zemljište, i to: građevinsko, poljoprivredno, šumsko i drugo; 2) stambene, poslovne i druge zgrade, stanovi, poslovne prostorije, garaže i drugi (nadzemni i podzemni) građevinski objekti, odnosno njihovi delovi (u daljem tekstu: objekti).

Obveznik poreza na imovinu je pravno i fizičko lice (koje vodi, odnosno koje ne vodi poslovne knjige), koje je na nepokretnosti na teritoriji Republike Srbije imalac prava, korisnik ili držalac, iz člana 2. stav 1. ovog zakona na koje se porez na imovinu plaća u skladu sa članom 2. i 2a ovog zakona.

U skladu sa članom 5. ovog zakona, osnovica poreza na imovinu za nepokretnost poreskog obveznika koji ne vodi poslovne knjige je vrednost nepokretnosti utvrđena u skladu sa ovim zakonom.

Prema odredbama člana 6. vrednost nepokretnosti iz člana 5. ovog zakona utvrđuje se primenom sledećih elemenata: 1) korisna površina; 2) prosečna cena kvadratnog metra (u daljem tekstu: prosečna cena) odgovarajućih nepokretnosti u zoni u kojoj se nalazi nepokretnost.

Korisna površina je: 1) za zemljište – njegova ukupna površina, uključujući površinu pod objektom; 2) za objekat – zbir podnih površina između unutrašnjih strana obodnih zidova objekta.

Prema tome, kada je predmet oporezivanja porezom na imovinu, pravo svojine na zemljištu površine preko 10 ari, reč je o površini zemljišta koje predstavlja fizičku celinu, nezavisno od vrste zemljišta (građevinsko, poljoprivredno, šumsko i drugo) i da li zemljište kao fizičku celinu čini jedna ili više katastarskih parcela, odnosno njihovih delova ili broja poreskih obveznika na zemljištu koje je predmet oporezivanja (predmet oporezivanja opredeljuje površina zemljišta preko 10 ari, a ne broj poreskih obveznika za to zemljište). 

Ako je poreski obveznik vlasnik zemljišta, koji čine katastarske parcele koje pojedinačno imaju površinu manju od 10 ari, a međusobno se graniče, u tom slučaju predmetne katastarske parcele predstavljaju posebnu fizičku celinu, ne sabira se njihova površina u različitim jedinicama lokalne samouprave ili zonama, i pri tome predmet oporezivanja na imovinu je samo zemljište površine preko 10 ari.

S obzirom da je izmenama planskog akta došlo do promene namene pomenutog zemljišta gde je predmetna parcela iz režima poljoprivrednog zemljišta prešla u režim građevinskog zemljišta, mišljenja smo da su se stekli uslovi za upis javne svojine opštine, saglasno članu 102. Zakona o planiranju i izgradnji. 

Pre podnošenja zahteva neophodno je da opština, ukoliko katastar ne sprovede promenu po službenoj dužnosti, podnese zahtev za promenu namene, nakon čega se stiču uslovi za primenu člana 102. Zakona o planiranju i izgradnji.

Prema odredbama Zakona o planiranju i izgradnji nadležni katastar sprovodi upis javne svojine JLS na izgrađenom i neizgrađenom građevinskom zemljištu po službenoj dužnosti.

Ukoliko katastar ne odradi svoj deo posla po službenoj dužnosti, odmah nakon evidentiranja promene namene predmetne parcele u katastru, predlažemo da se podnese zahtev za upis prava javne svojine.

Odredbama člana 43a Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u JLS („Sl. glasnik RS“, br. 38/19 i 55/20) predviđeno je da zaposleni ima pravo na naknadu plate u visini od 100% osnovne plate za mesec u kome je privremeno odsustvovao sa rada zbog potvrđene zarazne bolesti COVID-19 ili zbog mere izolacije ili samoizolacije naložene u vezi sa tom bolešću, a koja je nastupila kao posledica neposrednog izlaganja riziku po osnovu obavljanja poslova i radnih zadataka, odnosno službenih dužnosti i kontakata sa licima kojima je potvrđena bolest COVID-19 ili naložena mera izolacije ili samoizolacije.

Ove odredbe tumače se na način da kada se neko zarazi zaraznom bolesti COVID-19 u svakom slučaju ima pravo na naknadu plate predviđene članom 43a PKU, dok za lica kojima je određena mera izolacije ili samoizolacije u vezi sa tom bolešću, naknada plate pripada ukoliko je to posledica obavljanja poslova i radnih zadataka. 

Dalje je istim članom predviđeno da zaposleni ostvaruje pravo iz stava 1. ovog člana tako što se:

1) za prvih 30 dana odsustva sa rada, isplata visine naknade plate vrši iz sredstava budžeta poslodavca;

2) počev od 31. dana odsustva sa rada, isplata visine naknade plate vrši iz sredstava obaveznog zdravstvenog osiguranja do zakonom propisane visine naknade plate, a iz sredstava poslodavca, odnosno iz sredstava budžeta poslodavca za preostali iznos razlike do visine od 100% osnovne plate.

Pravo na naknadu plate iz st. 1. i 2. ovog člana, ostvaruje i zaposleni koji je odsustvovao sa rada iz razloga navedenih u stavu 1. ovog člana u periodu za koji do dana stupanja na snagu ovog kolektivnog ugovora nije izvršen konačni obračun i isplata naknade plate po osnovu privremene sprečenosti za rad.

Odsustvo sa rada iz stava 1. ovog člana zaposleni dokazuju rešenjem nadležnog organa (sanitarnog inspektora, organa nadležnog za kontrolu prelaženja državne granice, carinskog organa, izvodom iz evidencije Ministarstva unutrašnjih poslova i dr.) ili izveštajem lekara o privremenoj sprečenosti za rad (doznaka), u skladu sa zakonom.

Iz navedenih odredbi proizilazi da zaposlenom pripada plata u visini od 100% osnovne plate za mesec u kome je privremeno odsustvovao sa rada zbog razloga iz stava 1. člana 43a, to jest, da mu pripada osnovna plata u tom mesecu kao da je radio. Pojam osnovne plate uređen je Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama u kome se između ostalog kaže da osnovnu platu izabranih, imenovanih i postavljenih lica i zaposlenih u organima i organizacijama teritorijalne autonomije i lokalne samouprave čini proizvod osnovice za obračun plata  i koeficijenta koji se utvrđuje aktom Vlade.

Naposletku, odredbe člana 43a. PKU nisu prestale ukidanjem vanrednog stanja u Republici Srbiji. Odluka o proglašenju zarazne bolesti COVID-19 izazvane virusom SARS-CoV-2 zaraznom bolešću ("Službeni glasnik RS", br. 23/20, 24/20, 27/20, 28/20, 30/20, 32/20, 35/20, 37/20, 38/20, 39/20, 43/20, 45/20, 48/20, 49/20, 59/20 i 60/20...) i Naredba o proglašenju epidemije zarazne bolesti COVID-19 (''Službeni glasnik RS'' br. 37/20) su i dalje na snazi.