Članom 85a Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji uređeno je ustanovljavanje prethodne mere obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu.

Radi obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu, rešenjem poreskog organa može se ustanoviti prethodna mera obezbeđenja naplate poreza i to:

· zabrana raspolaganja novčanim sredstvima;

· zabrana raspolaganja i opterećenja na novčanim sredstvima na poslovnim računima poreskog obveznika, novčanim i nenovčanim potraživanjima;

· zabrana raspolaganja i opterećenja sredstava na tekućim računima i štednim ulozima;

· zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja pokretnih stvari;

· zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu

· zabrana izvršenja od strane trećih lica.

Rešenje kojim se ustanovljava prethodna mera obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo na naplatu istovremeno se dostavlja poreskom obvezniku i nadležnim registrima, čime postaje izvršno.

Prethodna mera obezbeđenja naplate poreza traje do donošenja rešenja o prinudnoj naplati iz novčanih sredstava poreskog obveznika i upisa u registar blokiranih računa koji vodi nadležna organizacija, upisa založnog prava u registar pokretnih stvari, odnosno registar nepokretnosti, odnosno do naplate poreza u celosti.

Prema navedenom, zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu je jedna od prethodnih mera obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu, ali nije pokrenut postupak prinudne naplate i traje dok se ne donese rešenje o prinudnoj naplati odnosno do naplate poreza u celosti.

Obaveza po osnovu javnih prihoda koja je dospela za naplatu, a nije plaćena podrazumeva veliki stepen verovatnoće da neće biti ni plaćena. Poreski organ, donošenjem rešenja o ustanovljavanju prethodne mere, obezbedjuje naplatu svog dospelog potraživanja. Na taj način se onemogućava poreskom obvezniku da osujeti namirenje svoje obaveze iz predmeta na kojima se može ustanoviti prethodna mera, a kasnije i pokrenuti postupak prinudne naplate (npr. otudjenjem nepokretnosti).

Smatramo da je prethodna mera zabrane raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu, kao i sve druge prethodne mere, koje se mogu ustanoviti u svrhu obezbedjenja naplate, opšteg karaktera, što znači da ne zahteva izričito navođenje iznosa poreza dospelog za naplatu u dispozitivu

rešenja kojim se ustanovljava prethodna mera, ali takođe se taj iznos može navesti u dispozitivu rešenja.

Imajući u vidu da prethodna mera traje dok se poreska obaveza ne plati ili dok se ne donese rešenje o prinudnoj naplati, ustanovljavanjem prethodne mere daje se još jedna mogućnost poreskom obvezniku da izmiri svoju dospelu poresku obavezu pre pokretanja postupka prinudne naplate.

U skladu sa navedenim smatramo da iznos dugovane poreske obaveze na dan donošenja rešenja o prethodnoj meri može i ne mora biti deo dispozitiva rešenja.

 Zakonom o porezima na imovinu, članom 10. uređen je dan nastanka poreska obaveze. Prema stavu 1. člana 10. Zakona o porezima na imovinu obaveza po osnovu poreza na imovinu nastaje najranijim od sledećih dana: danom sticanja prava na koje se porez na imovinu plaća u skladu sa članom 2. stav 1. i članom 2a ovog zakona, danom uspostavljanja državine kad se porez plaća na državinu, danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja imovine na drugi način.

Stavom 2. istog člana propisano je da kad je pravo iz stava 1. ovog člana stečeno na objektu u izgradnji koji nije osposobljen za korišćenje, ne koristi se i za koji nije izdata upotrebna dozvola, obaveza po osnovu poreza na imovinu za taj objekat nastaje najranijim od sledećih dana: danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja objekta na drugi način (uključujući uspostavljanje državine), osim u slučaju iz st. 3. i 4. ovog člana.

Odredbe stave 3. i 4. tog člana uređuju dan nastanka poreske obaveze za zgradu u izgradnji površine preko 500m2.

Članom 33. Zakona o porezima na imovinu propisano je da nadležni poreski organ JLS utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz poreske prijave, poslovnih knjiga poreskog obveznika, podataka iz evidencija nadležnih organa i drugih podataka kojima taj organ raspolaže, a od značaja su za utvrđivanje poreske obaveze.

Članom 33v Zakona o porezima na imovinu propisano je kada je poreski obveznik dužan da podnese poresku prijavu i u kom roku.

Članom 51. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji(u daljem tekstu:ZPPPA) propisano je da u poreskom postupku teret dokaza snosi:

1) Poreska uprava - za činjenice na kojima se zasniva postojanje poreske obaveze;

2) poreski obveznik - za činjenice od uticaja na smanjenje ili ukidanje poreza.

Istim članom propisano je da sumnja koja proistekne zbog uskraćivanja informacija, odnosno nedostavljanja dokaza od strane poreskog obveznika koji je, u skladu sa ovim zakonom, dužan da ih dostavi Poreskoj upravi, može u postupku utvrđivanja poreske obaveze biti na njegovu štetu.

Članom 55. stav 4. ZPPPA propisano je da ako poreski obveznik ne podnese poresku prijavu, poresko rešenje o utvrđivanju poreza iz člana 54. stav 2. tačka 2) podtačka 2) ovog zakona, Poreska uprava donosi bez prethodnog izjašnjenja obveznika o činjenicama koje su od značaja za odlučivanje, kada se utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz evidencija nadležnih organa, odnosno dokumentacije izdate od strane nadležnih organa i javnih beležnika.

Članom 11. stav 9. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano je da za objekte za koje nije podneta prijava, a koji nisu predmet upisa u korist Republike Srbije, Agencija dostavlja Zavodu spisak objekata radi upisa svojine na objektu u korist vlasnika katastarske parcele, na kojoj se objekat nalazi i da po dobijanju spiska objekata iz stava 9. ovog člana, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje spisak nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Članom 14. istog zakona propisano je da Zavod vrši upis prava svojine na osnovu odredbi ovog zakona, potvrde Agencije kao izvršne isprave i zakona kojim je uređen upis nepokretnosti u katastar nepokretnosti i infrastrukture, prioritetno, bez obzira na redosled odlučivanja propisan zakonom kojim se uređuje postupak upisa u katastar nepokretnosti i infrastrukture, bez saglasnosti lica koja su ranije podnela zahteve nadležnom organu Zavoda. Istim članom propisano je da po dobijanju potvrde od strane Agencije, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje potvrdu nadležnoj organizacionoj jedinici poreske uprave i nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Prema navedenim odredbama, podnošenje poreske prijave za porez na imovinu više nije uslov za sprovođenje prostupka ozakonjenja kao što je to bilo propisano Zakonom o ozakonjenju objekata koji je prestao da važi danom stupanja na snagu Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima.

Napominjemo da je članom 7. stav 4. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano da pre evidentiranja i upisa prava svojine na posebnim delovima u stambenim i stambeno-poslovnim zgradama sa više stanova, investitor, svako lice koje ima pravni interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice, Agenciji podnosi prijavu za upis stambene ili stambeno-poslovne zgrade, odnosno dela zgrade koji predstavlja funkcionalnu celinu, uz koju može podneti i elaborat geodetskih radova odnosno skicu neevidentiranih posebnih delova za zgradu, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Stavom 5. istog člana propisano je da za stambene, stambeno-poslovne odnosno poslovne zgrade iz stava 4. ovog člana ako je investitor nepoznat ili nije dostupan, skicu posebnih delova odnosno elaborat geodetskih radova može dostaviti svako lice koje ima pravni

interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice ili ovlašćeno lice, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Shodno navedenom, na osnovu podnetih poreskih prijava, dobijenih spiskova i potvrda od Zavoda i svih drugih raspoloživih podataka lokalna poreska administracija vrši utvrđiivanje poreza na imovinu shodno napred navedenim zakonskim odredbama.

Članom 99. stav 7. Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da se građevinsko zemljište u javnoj svojini ne može otuđiti ili dati u zakup, ako nije donet planski dokument na osnovu koga se izdaju lokacijski uslovi, odnosno građevinska dozvola.

Na vaše pitanje koje se odnosi na okolnost da li je Plan generalne regulacije relevantan planski dokument, odnosno da li se na osnovu istog mogu izdati lokacijski uslovi, odnosno građevinska dozvola kao uslov da se neko građevinsko zemljište koje je u javnoj svojini opštine otuđi, dajemo sledeće :

U konkretnom slučaju Plan generalne regulacije jeste vrsta planskog dokumenta na osnovu kog se mogu izdati lokacijski uslovi, odnosno građevinska dozvola.

Prema našem mišljenju, opštinska uprava može sprovesti postupak otuđenja građevinskog zemljišta u javnoj svojini u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji, na osnovu PGR-a s tim da je u dokumentaciji prilikom raspisivanja javnog poziva (u javnom oglasu za javno nadmetanje, odnosno prikupljanje ponuda) obavezno naglasiti da je obaveza budućeg vlasnika izrada urbanističkog projekta kojim će se detaljno razraditi predmetna lokacija.

Prema članu 10. stav 3. do 6. Zakona o porezima na imovinu propisano je:

„(3) Poreska obaveza za zgradu u izgradnji površine preko 500 m2 (osim u slučaju iz stava 10. ovog člana), odnosno za posebni deo zgrade koji predstavlja tehničku i funkcionalnu celinu površine preko 500 m2 koji se dograđuje ili nadgrađuje, koja nije osposobljena za korišćenje i ne koristi se (u daljem tekstu: zgrada), na čijoj izgradnji, dogradnji ili nadgradnji (u daljem tekstu: izgradnja) su izvedeni grubi građevinski radovi sa konstruktivnim sklopom (temelj, stubovi sa gredama ili zidovi, tavanica, sa ili bez krova, sa ili bez završene fasade, sa ili bez postavljene spoljne stolarije i izvedenih podopolagačkih radova), nastaje počev od 1. januara naredne godine u odnosu na godinu:

1) u kojoj je isteklo pet godina od dana pravosnažnosti prve građevinske dozvole ili odobrenja za izgradnju te zgrade (u daljem tekstu: građevinska dozvola), odnosno sedam godina od dana pravosnažnosti prve građevinske dozvole za tu zgradu, ako je rešenjem nadležnog organa odobreno da građevinska dozvola ostaje na pravnoj snazi još dve godine po isticanju pet godina od dana njene pravosnažnosti;

2) završetka izgradnje konstruktivnog sklopa, ako građevinska dozvola nije izdata.

(4) Za zgrade iz stava 3. ovog člana za koje je do 31. decembra 2018. godine protekao duži period od perioda koji opredeljuje nastanak poreske obaveze u skladu sa tom odredbom, poreska obaveza nastaje 1. januara 2019. godine.

(5) Na nastanak poreske obaveze u skladu sa st. 3. i 4. ovog člana nije od uticaja da li je za zgradu, odnosno posebni deo zgrade, menjano rešenje o građevinskoj dozvoli usled promene investitora ili promena u toku građenja, odnosno da li je prilikom izvođenja radova odstupljeno od izdate građevinske dozvole.

(6) Izuzetno od st. 3. do 5. ovog člana, za zgrade za koje je izdato rešenje o posebnoj građevinskoj dozvoli za izvođenje pripremnih radova, rok iz stava 3. tačka 1) ovog člana počinje da teče od dana pravosnažnosti građevinske dozvole za izgradnju, a ako je ta dozvola izdata za dve odvojene faze izgradnje - od dana pravosnažnosti građevinske dozvole za drugu fazu izgradnje.

Prema navedenom, uslovi koji treba da budu ispunjeni da bi nastala poreska obaveza za zgradu u izgradnji su sledeći:

· da je površina zgrade preko 500m2,

· da u skladu sa zakonom kojim se uređuje planiranje i izgradnja, za izgradnju te zgrade građevinsku dozvolu izdaje ministarstvo nadležno za poslove građevinarstva, odnosno nadležni organ autonomne pokrajine kao povereni posao (što podrazumeva vrstu zgrada za koje građevinsku dozvolu izdaju ti organi, a ne zgradu ma koje vrste za koju je primenom propisa koji su prestali da važe jedan od tih organa konkretnom licu u konkretnom slučaju izdao građevinsku dozvolu),

· da nije osposobljen za korišćenje i ne koristi se,

· da su na izgradnji te zgrade izvedeni grubi građevinski radovi sa konstruktivnim sklopom: temelj, stubovi sa gredama ili zidovi, tavanica, sa ili bez krova, sa ili bez završene fasade, sa ili bez postavljene spoljne stolarije i izvedenih podopolagačkih radova,

· da je protekao propisani period od dana pravosnažnosti prve građevinske dozvole za tu zgradu, odnosno propisani period od dana izgradnje njenog konstruktivnog sklopa – ako građevinska dozvola nije izdata.

Shodno navedenom, za predmetnu zgradu koja je površine veće od 500m2, koja nije osposobljena za korišćenje i ne koristi se, na čijoj izgradnji su izvedeni grubi građevinski radovi sa konstruktivnim sklopom (temelj, stubovi sa gredama ili zidovi, tavanica, sa ili bez krova, sa ili bez završene fasade, sa ili bez postavljene spoljne stolarije i izvedenih podopolagačkih radova), poreska obaveza je nastala počev od 1. januara naredne godine u odnosu na godinu u kojoj je isteklo pet godina od dana pravosnažnosti prve građevinske dozvole ili odobrenja za izgradnju te zgrade, odnosno sedam godina od dana pravosnažnosti prve građevinske dozvole za tu zgradu, ako je rešenjem nadležnog organa odobreno da građevinska dozvola ostaje na pravnoj snazi još dve godine po isticanju pet godina od dana njene pravosnažnosti, pri čemu poreska obaveza ne može biti utvrđena pre 1. januara 2019. godine (zbog rokova zastarelosti u 2025. godini se utvrđuju obaveze počev od 1.1.2020. godine).

Članom 71. Zakona o ugostiteljstvu propisano je da izuzetno od člana 70. ovog zakona boravišnu taksu plaća ugostitelj, koji kao fizičko lice pruža usluge smeštaja u objektima domaće radinosti i seoskom turističkom domaćinstvu i da tu boravišnu taksu fizičko lice plaća u utvrđenom godišnjem iznosu na propisan način.

Uredbom o uslovima i načinu utvrđivanja visine godišnjeg iznosa boravišne takse za fizičko lice koje pruža usluge smeštaja u objektima domaće radinosti i seoskom turističkom domaćinstvu, kao i način i rokovi plaćanja ("Sl. glasnik RS" br. 47/19 i 51/19) propisano je da fizičko lice koje u toku godine započne pružanje ugostiteljskih usluga dužno je da plaća iznos boravišne takse počev za naredni kvartal u odnosu na kvartal u kome je počeo da pruža usluge, kao i da u slučaju kada u toku godine prestane da pruža ugostiteljske usluge, fizičko lice je dužno da izvrši plaćanje boravišne takse zaključno za kvartal u kome je prestao da pruža usluge.

Imajući u vidu navedene odredbe, smatramo da obveznik fizičko lice koje ima kategorizovan smeštaj u periodu koji počinje i završava se u okviru jednog kvartala, prema navedenim propisima nema obavezu plaćanja boravišne takse.

S druge strane obveznik koji je izvršio kategorizaciju pred kraj jednog kvartala i završio početkom sledećeg kvartala, ima obavezu da plati boravišnu taksu za dva cela kvartala.

Ukoliko smatrate da je celishodno, možete uputiti inicijativu Ministarstvu turizma i omladine za izmenu Uredbe o uslovima i načinu utvrđivanja visine godišnjeg iznosa boravišne takse za fizičko lice koje pruža usluge smeštaja u objektima domaće radinosti i seoskom turističkom domaćinstvu, kao i način i rokovi plaćanja.