Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Odgovori su dati polazeći od prethodnih iskustava, uvida i gledišta Stručne službe SKGO o primeni nadležnosti lokalne samouprave, od potvrđene dobre prakse u gradovima i opštinama, kao i od iskustava saradnje SKGO sa partnerima iz republičkih institucija i različitih organizacija koje sarađuju sa lokalnim vlastima u Srbiji. Odgovori Stručne službe SKGO ne predstavljaju zvanično tumačenje primene propisa koji uređuju rad lokalnih vlasti, nego njeno mišljenje u vezi sa konkretnim pitanjem koje je postavljeno.
Baza pitanja i odgovora može se pretraživati preko pojma koje se pojavljuje u određenom pitanju ili odgovoru i preko tematskih oblasti, odnosno podtema, koje čine delove nadležnosti lokalne samouprave u Republici Srbiji.
Sve predloge i komentare u vezi sa ovim servisom možete poslati na e-mejl pitaj@skgo.org
Postavite pitanjeImajući u vidu utvrđen predlog zakona o lokalnim izborima, da li sekretar opštinske izborne komisije može biti lice kome je utvrđeno mirovanje radnog odnosa u opštinskoj upravi jer je imenovan na javnu funkciju direktora javne sluzbe? Inače, tom licu miruju prava i obaveze u opštinskoj upravi zbog imenovanja na funkciju i nije mu prestao radni odnos u opštinskoj upravi, tj. to je lice iz reda zaposlenih u opštinskoj upravi.
Član 22. stav 3. Predloga zakona o lokalnim izborima glasi:
„Za sekretara i zamenika sekretara izborne komisije mogu da budu imenovani sekretar skupštine, zamenik sekretara skupštine, načelnik opštinske, odnosno gradske uprave, zamenik načelnika opštinske, odnosno gradske uprave ili lice iz reda zaposlenih u opštinskoj, odnosno gradskoj upravi koje ima visoko obrazovanje u oblasti pravnih nauka.“.
Mišljenja smo da ovu odredbu treba tumačiti tako da za sekretara može da bude imenovano samo ono lice koje faktički obavlja poslove koje su logički ili funkcionalno povezani sa funkcijama sekretara i zamenika sekretara izborne komisije. U tom smislu ukazujemo i na odredbu člana 10. stav 5. Predloga zakona, kojom je propisano da „uslove za rad organa za sprovođenje lokalnih izbora obezbeđuje opštinska, odnosno gradska uprava.“.
U tom smislu, citiranu odredbu člana 22. Predloga zakona ne treba tumačiti formalno, jezički, već suštinski, tj. ciljno, a to je da, ako se želi za sekretara ili zamenika sekretara OIKa predložiti lice iz reda zaposlenih u opštinskoj/gradskoj upravi, to treba da bude lice koje faktički radi u toj upravi, a ne ono koje odsustvuje sa rada u opštinskoj/gradskoj upravi usled čega mu miruju prava iz radnog odnosa u toj upravi. Samo na ovaj način bi se suštinski i u potpunosti ispoštovala obaveza opštinskih/gradskih uprava da obezbede uslove za rad izbornih komisija.
Imajući u vidu ulogu Opštinske izborne komisije u postupku sprovođenja republičkog referenduma u skladu sa novim Zakonom o referendumu i narodnoj inicijativi, da li je potrebno imenovati novu Opštinsku izbornu komisiju čiji će sastav biti usaglašen sa trenutnom strukturom odborničkih grupa u Skupštini?
Nije potrebno imenovati novu izbornu komisiju jedinice lokalne samouprave koja je nadležna za obavljanje poslova na sprovođenju predstojećeg Republičkog referenduma radi potvrđivanja Akta o promeni Ustava Republike Srbije, ukoliko već postoji izborna komisija koja je u mandatu.
S tim u vezi, skrećemo pažnju na to da se Nacrtom zakona o lokalnim izborima, koji je trenutno u javnoj raspravi, u prelaznim odredbama predviđa obaveza obrazovanja novih lokalnih izbornih komisija u skladu sa odredbama budućeg zakona, u određenom roku po stupanju novog zakona na snagu.
Da li odbornik u skupštini jedinice lokalne samouprave istovremeno može da obavlja i poslove sekretara Mesne zajednice?
Prema članu 30. Zakona o lokalnoj samoupravi („Sl. glasnik RS“, br. 129/2007, 83/2014 – dr. zakon, 101/2016 – dr. zakon i 47/2018) propisano je da odbornik ne može biti zaposleni u opštinskoj upravi i lice koje imenuje, odnosno postavlja skupština opštine.
S obzirom da za obavljanje stručnih i drugih poslova za potrebe mesne zajedničke ona može da zaposli lice koje zasniva radni odnos u mesnoj zajednici i da odluku o prijemu zaposlenog donosi Savet mesne zajedničke, smatramo da to lice može da bude odbornik u skupštini te jedinice lokalne samouprave.
U slučaju da su poslovi sekretara MZ sistematizovani u upravi i da ih obavljaju zaposleni uprave, u tom slučaju ne bi mogao da ih obavlja odbornik u skupštini te jedinice lokalne samouprave, jer je to u suprotnosti sa odredbama člana 30. Zakona o lokalnoj samoupravi.
Neophodno je razrešenje u vezi primene člana 60 stav 1 tačka 1) Posebnog kolektivnog ugovora za socijalnu zaštitu ("Sl. glasnik RS", br. 29/19 i 60/20): Zaposleni ima pravo na dodatak na platu za vreme provedenog u radnom odnosu (za minuli rad) - 0,4% od osnovice za svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu u ustanovama socijalne zaštite. Naime, jedno lice je duži niz godina bilo angažovano u više navrata kod istog poslodavca na osnovu ugovora o delu. S obzirom da u istom periodu nije imao radni odnos, da su mu uplaćivani svi doprinosi iz socijalnog osiguranja, te godine angažovanja, na osnovu njegovog zahteva "pretočene" su u radni staž. S obzirom da je isto lice od skoro u radnom odnosu na određeno vreme kod istog poslodavca, da li se godine provedene van radnog odnosa (a koje su mu upisane kao radni staž naknadno) računaju u minuli rad prilikom obračuna plate?
Članom 60. stav 1 tačka 1) Posebnog kolektivnog ugovora za socijalnu zaštitu u Republici Srbiji (“Sl. glasnik RS”, br. 29/19 i 60/20) se kaže da zaposleni ima pravo na dodatak na platu za vreme provedenog u radnom odnosu (za minuli rad) - 0,4% od osnovice za svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu u ustanovama socijalne zaštite.
S obzirom da PKU kao uslov za dodatak na platu za minuli rad postavlja vreme provedeno u radnom odnosu, radno angažovanje po osnovu ugovora o radu se ne može računati u minuli rad, bez obzira što je lice bilo angažovano u toj ustanovi socijalne zaštite.
Ovde naročito treba imati u vidu i to da Zakon o radu predviđa da poslodavac može sa određenim licem da zaključi ugovor o delu, radi obavljanja poslova koji su van delatnosti poslodavca, a koji imaju za predmet samostalnu izradu ili opravku određene stvari, samostalno izvršenje određenog fizičkog ili intelektualnog posla.
Da li se članovi Saveta za praćenje primene etičkog kodeksa funkcionera moraju birati putem konkursa, kao što ste vi dostavili u primeru odluke i u metodologiji? Da li Odlukom o usvajanju Etičkog kodeksa funkcionera lokalne samouprave, može da se predvidi da članove imenuje, bira, predloži, neki drugi organ?
Modeli akata vezanih za Etički kodeks funkcionera lokalne samouprave, pripremljeni su sa ciljem da se lokalnim samoupravama pruži pomoć u uređivanju svih pitanja koja se odnose na usvajanje i primenu Etičkog kodeksa, kao i sa ciljem da se obezbedi relativno jedinstven pristup u uređivanju ovih pitanja i ujednačavanje prakse u lokalnim samoupravama.
Modeli ovih akata pripremljeni su nakon obavljenih konsultacija koje je SKGO organizovala sa predstavnicima lokalnih samouprava, predstavnicima odgovarajućih organizacija i pojedincima sa značajnim iskustvom u primeni prethodno važećeg Etičkog kodeksa i postignutim rezultatima u oblasti etike, kako bi se ustanovili odgovarajući principi koji bi doprineli da se prevaziđu nedostaci konstatovani u dotadašnjoj primeni etičkih načela i funkcionisanju saveta za praćenje njihove primene. Na osnovu tih konsultacija, zauzet je stav da se, između ostalog, predloži lokalnim samoupravama da članove saveta imenuje skupština JLS nakon sprovedenog javnog konkursa, s tim da na konkursu mogu da učestvuju lica (koja ispunjavaju odgovarajuće uslove) na osnovu sopstvene prijave ili na osnovu obrazloženog predloga koji, uz saglasnost kandidata, može da podnese svako fizičko ili pravno lice. Predloženi način izbora članova Saveta, inkorporiran je u model Odluke, kao i u modele ostalih akata koji se odnose na Etički kodeks (modele Metodologije i Konkursa za izbor članova Saveta, a osnov je i za donošenje Rešenja o imenovanju članova Saveta).
Modeli ovih akata nisu obavezujući za jedinice lokalne samouprave i predstavljaju jedan od mogućih načina uređivanja pitanja vezanih za Etički kodeks funkcionera lokalne samouprave, što znači da ga JLS mogu prilagoditi ili izmeniti u skladu sa svojim potrebama i opredeljenjima. Ukoliko se vaša opština opredeli za drugačiji način izbora i predlaganja kandidata za članova Saveta, neophodno je da se Odluka i svi ostali akti vezani za Etički kodeks funkcionera prilagode i usaglase sa tim opredeljenjem.