Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Da li je dovoljno poslati fotokopiju Mišljenja IRK (obrazac 3), pokretaču i ustanovama koje obezbeđuju IPP?
Pravilnik o dodatnoj obrazovnoj, zdravstvenoj i socijalnoj podršci detetu, učeniku i odraslom uređuje da se mišljenje Komisije dostavlja se roditelju, odnosno drugom zakonskom zastupniku, odraslom i nadležnom organu, odnosno službi koja treba da obezbedi dodatnu podršku, u skladu sa zakonom. Pri dostavljanju mišljenja važno je naglasiti da je služba kojoj su dostavljeni podaci dužna je da čuva tajnost podataka o detetu i članovima njegove porodice, u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti.
Sa službama kojima se dostavlja mišljenje Komisije treba proveriti da li je slanje fotokopije dokumenta u skladu sa njihovim propisanim procedurama.
Šta se podrazumeva pod novinom u Pravilniku o dodatnoj podršci: "nadležnost IRK se proširuje i na mesto boravišta deteta"?
Član 2. Pravilnika o dodatnoj obrazovnoj, zdravstvenoj i socijalnoj podršci detetu, učeniku i odraslom ("Sl. glasnik RS", broj 80/2018) uređuje da je za procenu potreba za dodatnom podrškom nadležna je Komisija opštine, odnosno grada na čijoj teritoriji je prebivalište, odnosno boravište deteta, učenika i odraslog. Nadležnost Komisije se proširuje i na mesto boravišta kako bi usluge dodatne podrške bile dostupnije -npr. ako je dete, učenik ili odrasli smešteno u ustanovu socijalne zaštite ili hraniteljsku porodicu, koja se nalazi na teritoriji druge opštine u odnosu na prebivalište.
U tom slučaju zbirka podataka o deci, učenicima i odraslima za koje je pokrenut postupak procene potrebe sadrži i podatke o prebivalište deteta učenika i odraslog, a ako je smešteno u hraniteljskoj porodici ili u ustanovi socijalne zaštite i podatke o mestu boravišta, podatke o hraniteljskoj porodici, odnosno ustanovi socijalne zaštite.
Imajući u vidu utvrđen predlog zakona o lokalnim izborima, da li sekretar opštinske izborne komisije može biti lice kome je utvrđeno mirovanje radnog odnosa u opštinskoj upravi jer je imenovan na javnu funkciju direktora javne sluzbe? Inače, tom licu miruju prava i obaveze u opštinskoj upravi zbog imenovanja na funkciju i nije mu prestao radni odnos u opštinskoj upravi, tj. to je lice iz reda zaposlenih u opštinskoj upravi.
Član 22. stav 3. Predloga zakona o lokalnim izborima glasi:
„Za sekretara i zamenika sekretara izborne komisije mogu da budu imenovani sekretar skupštine, zamenik sekretara skupštine, načelnik opštinske, odnosno gradske uprave, zamenik načelnika opštinske, odnosno gradske uprave ili lice iz reda zaposlenih u opštinskoj, odnosno gradskoj upravi koje ima visoko obrazovanje u oblasti pravnih nauka.“.
Mišljenja smo da ovu odredbu treba tumačiti tako da za sekretara može da bude imenovano samo ono lice koje faktički obavlja poslove koje su logički ili funkcionalno povezani sa funkcijama sekretara i zamenika sekretara izborne komisije. U tom smislu ukazujemo i na odredbu člana 10. stav 5. Predloga zakona, kojom je propisano da „uslove za rad organa za sprovođenje lokalnih izbora obezbeđuje opštinska, odnosno gradska uprava.“.
U tom smislu, citiranu odredbu člana 22. Predloga zakona ne treba tumačiti formalno, jezički, već suštinski, tj. ciljno, a to je da, ako se želi za sekretara ili zamenika sekretara OIKa predložiti lice iz reda zaposlenih u opštinskoj/gradskoj upravi, to treba da bude lice koje faktički radi u toj upravi, a ne ono koje odsustvuje sa rada u opštinskoj/gradskoj upravi usled čega mu miruju prava iz radnog odnosa u toj upravi. Samo na ovaj način bi se suštinski i u potpunosti ispoštovala obaveza opštinskih/gradskih uprava da obezbede uslove za rad izbornih komisija.
Podnet je zahtev za utvrđivanje zemljišta za redovnu upotrebu za stan u kući. Međutim, stan je u privatnoj svojini podnosioca zahteva, kuća je u svojini opštine kao i zemljište, a vlasnik stana nema pravo korišćenja na zemljištu. Da li može da se utvrdi zemljište za redovnu upotrebu za stan u kući, koji zapravo i čini tu kuću ili mora da se sprovede neka druga procedura pre toga?
Prema članu 70. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji ("Sl. glasnik RS, br. 72/2009, 81/2009 - ispr., 64/2010 - odluka US, 24/2011, 121/2012, 42/2013 - odluka US, 50/2013 - odluka US, 98/2013 - odluka US, 132/2014, 145/2014, 83/2018, 31/2019, 37/2019 - dr. zakon, 9/2020 i 52/2021) zemljište za redovnu upotrebu objekta je zemljište ispod objekta i zemljište oko objekta, koje ispunjava uslove za građevinsku parcelu i koje po sprovedenom postupku, u skladu sa ovim zakonom, postaje katastarska parcela
Pravo na utvrđivanje zemljišta za redovnu upotrebu ima vlasnik objekta.
Kako je ovde vlasnik objekta (zgrade ili kuće) opština to pravo u formalnom smislu pripada opštini.
S tim u vezi fizičko lice, vlasnik posebnog dela zgrade nije legitimisan na podnošenje zahteva za zemljište za redovnu upotrebu objekta dokle god ne postane vlasnik objekta u celosti.
Članom 23. Zakona o predškolskom obrazovanju i vaspitanju definisana je obaveza jedinica lokalne samouprave i to: ,,Jedinica lokalne samouprave vodi evidenciju i obaveštava predškolsku ustanovu, odnosno školu, koja ostvaruje pripremni predškolski program i roditelja, odnosno drugog zakonskog zastupnika, o deci koja su stasala za pohađanje pripremnog predškolskog programa, najkasnije do 1. aprila tekuće godine za narednu godinu. Predškolska ustanova, odnosno škola, koja ostvaruje pripremni predškolski program, dužna je da obavesti roditelja, odnosno drugog zakonskog zastupnika i jedinicu lokalne samouprave o deci koja se nisu upisala, koja ne pohađaju redovno ili su prestala da pohađaju pripremni predškolski program, najkasnije 15 dana od dana proteka roka za upis, odnosno od dana prestanka redovnog pohađanja pripremnog predškolskog programa. Od kojeg nadležnog organa jedinica lokalne samouprave pribavlja podatke o deci koja su stasala za pohađanje pripremnog predškolskog programa?
Članom 17. Zakona o osnovama sistema obrazovanja o vaspitanja („Sl. glasnik RS“, br. 88/17, 27/18 – dr. zakoni, 10/19 i 24/20) je propisano da se u predškolsku ustanovu upisuju sva deca u godini pred polazak u školu. Istim članom definisane su obaveze roditelja, odnosno staratelja, kao i predškolske ustanove, odnosno osnovne škole koja ostvaruje pripremni predškolski program da upiše svako dete uzrasta od pet i po do šest i po godina radi pohađanja pripremnog predškolskog programa. Stavom 7. istog člana je propisano da jedinica lokalne samouprave vodi evidenciju i obaveštava predškolsku ustanovu, odnosno osnovnu školu koja ostvaruje pripremni predškolski program o deci koja su stasala za pohađanje pripremnog predškolskog programa, u skladu sa posebnim zakonom.
Članom 23. Zakona o predškolskom vaspitanju i obrazovanju („Sl. glasnik RS“, br. 18/10, 101/17, 113/17 – dr. zakon, 10/19) je propisano da jedinica lokalne samouprave vodi evidenciju i obaveštava predškolsku ustanovu, odnosno školu, koja ostvaruje pripremni predškolski program i roditelja, odnosno staratelja, o deci koja si stasala za pohađanje pripremnog predškolskog programa, najkasnije do 1. aprila tekuće godine za narednu godinu.
S obzirom na različite prakse, podela poslova na nivou lokalnih samouprava u vezi sa vođenjem evidencije, smatramo da je matična služba relevantna za ovu vrstu informacija, ako lokalnima aktom nije drugačije određeno.
Imajući u vidu ulogu Opštinske izborne komisije u postupku sprovođenja republičkog referenduma u skladu sa novim Zakonom o referendumu i narodnoj inicijativi, da li je potrebno imenovati novu Opštinsku izbornu komisiju čiji će sastav biti usaglašen sa trenutnom strukturom odborničkih grupa u Skupštini?
Nije potrebno imenovati novu izbornu komisiju jedinice lokalne samouprave koja je nadležna za obavljanje poslova na sprovođenju predstojećeg Republičkog referenduma radi potvrđivanja Akta o promeni Ustava Republike Srbije, ukoliko već postoji izborna komisija koja je u mandatu.
S tim u vezi, skrećemo pažnju na to da se Nacrtom zakona o lokalnim izborima, koji je trenutno u javnoj raspravi, u prelaznim odredbama predviđa obaveza obrazovanja novih lokalnih izbornih komisija u skladu sa odredbama budućeg zakona, u određenom roku po stupanju novog zakona na snagu.
Da li u budžetu opštine indirektne korisnike Centar za kulturu i Biblioteku treba prikazati pod jednom glavom, rashode zbirno u okviru aktivnosti funkcionisanje lokalnih uslova kulture ili mogu ovi korisnici da budu prikazani odvojeno po glavama?
Članom 2. stav 1 tačka 31. Zakona o budžetskom sistemu („Sl. glasnik RS“, br. 54/09, 73/10, 101/10, 101/11, 93/12, 62/13, 63/13 - ispr., 108/13, 142/14, 68/15 - dr. zakon, 103/15, 99/16, 113/17, 95/18, 31/19, 72/19 i 149/20) propisano je da se aproprijacije za indirektne korisnike budžetskih sredstava iskazuju zbirno po vrstama indirektnih korisnika i namenama sredstava u okviru razdela direktnog korisnika koji je, u budžetskom smislu, odgovoran za te indirektne korisnike budžetskih sredstava. U skladu sa navedenim, ustanove kulture kao što su centar za kulturu i biblioteka treba u odluci o budžetu iskazati zbirno u okviru jedne glave.
Da li odbornik u skupštini jedinice lokalne samouprave istovremeno može da obavlja i poslove sekretara Mesne zajednice?
Prema članu 30. Zakona o lokalnoj samoupravi („Sl. glasnik RS“, br. 129/2007, 83/2014 – dr. zakon, 101/2016 – dr. zakon i 47/2018) propisano je da odbornik ne može biti zaposleni u opštinskoj upravi i lice koje imenuje, odnosno postavlja skupština opštine.
S obzirom da za obavljanje stručnih i drugih poslova za potrebe mesne zajedničke ona može da zaposli lice koje zasniva radni odnos u mesnoj zajednici i da odluku o prijemu zaposlenog donosi Savet mesne zajedničke, smatramo da to lice može da bude odbornik u skupštini te jedinice lokalne samouprave.
U slučaju da su poslovi sekretara MZ sistematizovani u upravi i da ih obavljaju zaposleni uprave, u tom slučaju ne bi mogao da ih obavlja odbornik u skupštini te jedinice lokalne samouprave, jer je to u suprotnosti sa odredbama člana 30. Zakona o lokalnoj samoupravi.
Da li je moguće u toku godine uvećati ukupan budžet zbog dobijenih namenskih sredstava bez rebalansa ili se samo mogu raditi preusmerenja između pozicija i povlačenja iz budžetske rezerve?
Odgovor na pitanje sadržan je u članu 5. stav 6. Zakona o budžetskom sistemu ("Sl. glasnik RS", br. 54/2009, 73/2010, 101/2010, 101/2011, 93/2012, 62/2013, 63/2013 - ispr., 108/2013, 142/2014, 68/2015 - dr. zakon, 103/2015, 99/2016, 113/2017, 95/2018, 31/2019, 72/2019 i 149/2020), kojim je propisano da "u slučaju da jedan nivo vlasti svojim aktom opredeli drugom nivou vlasti namenska transferna sredstva, kao i u slučaju ugovaranja donacije, čiji iznosi nisu mogli biti poznati u postupku donošenja budžeta, odnosno finansijskog plana organizacija za obavezno socijalno osiguranje, organ uprave nadležan za finansije na osnovu tog akta otvara odgovarajuće aproprijacije za izvršavanje rashoda i izdataka po tom osnovu."
Shodno navedenom članu, dozvoljeno je otvoriti nove aproprijacije u trenutku transfera namenskih sredstava, na osnovu akta kojim su ta sredstva opredeljena korisniku budžetskih sredstava i u definisanom iznosu.
Dobijena su namenska sredstva po Konkursu za dodelu bespovratnih sredstava zadrugarima. U okviru kog programa, aktivnosti i na kojoj ekonomskoj klasifikaciji planirati aproprijaciju?
U slučaju da se radi o sredstvima dobijenim po konkursu Ministarstva za brigu o selu, za podršku razvoju zadrugarstva, u Odluci o budžetu ova sredstva u skladu sa Pravilnikom o standardnom klasifikacionom okviru i kontnom planu za budžetski sistem ("Sl. glasnik RS", br. 16/16, 49/16, 107/16, 46/17, 114/17, 20/18, 36/18, 93/18, 104/18, 14/19, 33/19, 68/19, 84/19, 151/20, 19/21 i 66/21) i Uputstvom za izradu programskog budžeta (ažurirano u julu 2021. godine), treba planirati novi projekat u okviru Programa 5 – Poljoprivreda i ruralni razvoj, funkcionalne klasifikacije 421 – Poljoprivreda, sa ekonomskom klasifikacijom 454 – Subvencije privatnim preduzećima, a sredstva planirati iz izvora 07 – Transferi od drugih nivoa vlasti.
Neophodno je razrešenje u vezi primene člana 60 stav 1 tačka 1) Posebnog kolektivnog ugovora za socijalnu zaštitu ("Sl. glasnik RS", br. 29/19 i 60/20): Zaposleni ima pravo na dodatak na platu za vreme provedenog u radnom odnosu (za minuli rad) - 0,4% od osnovice za svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu u ustanovama socijalne zaštite. Naime, jedno lice je duži niz godina bilo angažovano u više navrata kod istog poslodavca na osnovu ugovora o delu. S obzirom da u istom periodu nije imao radni odnos, da su mu uplaćivani svi doprinosi iz socijalnog osiguranja, te godine angažovanja, na osnovu njegovog zahteva "pretočene" su u radni staž. S obzirom da je isto lice od skoro u radnom odnosu na određeno vreme kod istog poslodavca, da li se godine provedene van radnog odnosa (a koje su mu upisane kao radni staž naknadno) računaju u minuli rad prilikom obračuna plate?
Članom 60. stav 1 tačka 1) Posebnog kolektivnog ugovora za socijalnu zaštitu u Republici Srbiji (“Sl. glasnik RS”, br. 29/19 i 60/20) se kaže da zaposleni ima pravo na dodatak na platu za vreme provedenog u radnom odnosu (za minuli rad) - 0,4% od osnovice za svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu u ustanovama socijalne zaštite.
S obzirom da PKU kao uslov za dodatak na platu za minuli rad postavlja vreme provedeno u radnom odnosu, radno angažovanje po osnovu ugovora o radu se ne može računati u minuli rad, bez obzira što je lice bilo angažovano u toj ustanovi socijalne zaštite.
Ovde naročito treba imati u vidu i to da Zakon o radu predviđa da poslodavac može sa određenim licem da zaključi ugovor o delu, radi obavljanja poslova koji su van delatnosti poslodavca, a koji imaju za predmet samostalnu izradu ili opravku određene stvari, samostalno izvršenje određenog fizičkog ili intelektualnog posla.
U situaciji kada su predmet javne nabavke radovi i kada je postavljen kriterijum koji se tiče stručnog kapaciteta da ponuđač pre objavljivanja javnog poziva treba da ima minimum 25 radnika u radnom odnosu ili na drugi način radno angažovanih u skladu sa Zakonom o radu, za potrebe predmeta javne nabavke, da li je uslov da ovim stručnim kapacitetom ponuđač raspolaže pre objavljivanja javnog poziva (a ne samo za izvršenje)? Da li bi bilo diskriminatorski usloviti da 22 izvršioca na predmetnim građevinskim radovima budu angažovani sa punim radnim vremenom (zbog rokova i dinamike realizacije), jer je jedan privredni subjekt pitao da li bi ugovor o dopunskom radu koji je važeći na dan dostavljanja ponude bio prihvatljiv kao uslov o radnom angažovanju za sve angažovane (i kvalifikovane i nekvalifikovane radnike, kao i inženjere)? Naručilac smatra da nije prihvatljivo da neposredni izvršioci na radovima budu angažovani ugovorom o dopunskom radu s obzirom na prirodu tog ugovora (dužina radnog vremena) i s obzirom na potrebu kontinuiranog realizovanja granjevinskih radova i postavljenih rokova.
Članom 117. stav 1. Zakona o javnim nabavkama („Službeni glasnik RS“, br. 91/2019, u daljem tekstu: Zakon) je propisano da naručilac može da odredi uslove u pogledu tehničkog i stručnog kapaciteta kojima se obezbeđuje da privredni subjekt ima potrebne kadrovske i tehničke resurse i iskustvo potrebno za izvršenje ugovora o javnoj nabavci sa odgovarajućim nivoom kvaliteta.
Dakle, odredba Zakona u pogledu tzv. kadrovskog kapaciteta ne uređuje bliže na koji način i sa kojim radnim vremenom trebaju da budu angažovani kadrovi koje ima na raspolaganju u trenutku kada podnosi ponudu.
Ukazujemo da treba praviti jasnu razliku između tzv. kapaciteta koji se odnose na resurse koje privredni subjekt ima na raspolaganju (uopšte), a koji predstavljaju kriterijum za izbor i uslova za izvršenje ugovora, odnosno zahteva u pogledu lica koja će biti angažovana u realizaciji konkretnog ugovora naručioca.
Ukoliko Naručilac smatra da je potrebno da privredni subjekt u realizaciji ugovora u svakom trenutku na gradilištu ima 25 lica određenih kvalifikacija (u toku osam časova tokom jednog radnog dana), onda takav zahtev može odrediti u tehničkoj specifikaciji. U svakom slučaju, naručilac očekivano postavlja maksimalni rok za izvođenje radova i sankcije u slučaju nepoštovanja zahtevanog roka za izvođenje radova (ugovorna kazna, sredstvo obezbeđenja za ispunjenje ugovornih obaveza).
S druge strane, i pored razumevanja situacije u kojoj bi privredni subjekt sva lica angažovao sa nepunim radnim vremenom, imajući u vidu praksu Republičke komisije za zaštitu prava u postupcima javnih nabavki, mišljenja smo da nije preporučljivo ograničavati način angažovanja određenih lica u smislu kriterijuma za izbor, pa tako i u pogledu ugovora o dopunskom radu (u najvećem broju slučajeva, ovakvi zahtevi su smatrani diskriminatornim). Eventualno bi se moglo razmotriti da se u takvoj situaciji kriterijum odredi na način da u situaciji u kojoj se angažuju lica po ugovoru o dopunskom radu (sa npr. 4 sata angažovanja dnevno), takav privredni subjekt treba da u cilju ispunjenja kriterijuma „ponudi“ veći broj lica u odnosu na broj sati angažovanja.
Takođe, ukazujemo da je praksa u javnim nabavkama da privredni subjekti trebaju da zahtevane kriterijume za izbor ispunjavaju u trenutku podnošenja ponude/otvaranja ponuda, a ne u trenutku objavljivanja javnog poziva.