Zakonom o porezima na imovinu, članom 10. uređen je dan nastanka poreska obaveze. Prema stavu 1. člana 10. Zakona o porezima na imovinu obaveza po osnovu poreza na imovinu nastaje najranijim od sledećih dana: danom sticanja prava na koje se porez na imovinu plaća u skladu sa članom 2. stav 1. i članom 2a ovog zakona, danom uspostavljanja državine kad se porez plaća na državinu, danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja imovine na drugi način.

Stavom 2. istog člana propisano je da kad je pravo iz stava 1. ovog člana stečeno na objektu u izgradnji koji nije osposobljen za korišćenje, ne koristi se i za koji nije izdata upotrebna dozvola, obaveza po osnovu poreza na imovinu za taj objekat nastaje najranijim od sledećih dana: danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja objekta na drugi način (uključujući uspostavljanje državine), osim u slučaju iz st. 3. i 4. ovog člana.

Odredbe stave 3. i 4. tog člana uređuju dan nastanka poreske obaveze za zgradu u izgradnji površine preko 500m2.

Članom 33. Zakona o porezima na imovinu propisano je da nadležni poreski organ JLS utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz poreske prijave, poslovnih knjiga poreskog obveznika, podataka iz evidencija nadležnih organa i drugih podataka kojima taj organ raspolaže, a od značaja su za utvrđivanje poreske obaveze.

Članom 33v Zakona o porezima na imovinu propisano je kada je poreski obveznik dužan da podnese poresku prijavu i u kom roku.

Članom 51. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji(u daljem tekstu:ZPPPA) propisano je da u poreskom postupku teret dokaza snosi:

1) Poreska uprava - za činjenice na kojima se zasniva postojanje poreske obaveze;

2) poreski obveznik - za činjenice od uticaja na smanjenje ili ukidanje poreza.

Istim članom propisano je da sumnja koja proistekne zbog uskraćivanja informacija, odnosno nedostavljanja dokaza od strane poreskog obveznika koji je, u skladu sa ovim zakonom, dužan da ih dostavi Poreskoj upravi, može u postupku utvrđivanja poreske obaveze biti na njegovu štetu.

Članom 55. stav 4. ZPPPA propisano je da ako poreski obveznik ne podnese poresku prijavu, poresko rešenje o utvrđivanju poreza iz člana 54. stav 2. tačka 2) podtačka 2) ovog zakona, Poreska uprava donosi bez prethodnog izjašnjenja obveznika o činjenicama koje su od značaja za odlučivanje, kada se utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz evidencija nadležnih organa, odnosno dokumentacije izdate od strane nadležnih organa i javnih beležnika.

Članom 11. stav 9. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano je da za objekte za koje nije podneta prijava, a koji nisu predmet upisa u korist Republike Srbije, Agencija dostavlja Zavodu spisak objekata radi upisa svojine na objektu u korist vlasnika katastarske parcele, na kojoj se objekat nalazi i da po dobijanju spiska objekata iz stava 9. ovog člana, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje spisak nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Članom 14. istog zakona propisano je da Zavod vrši upis prava svojine na osnovu odredbi ovog zakona, potvrde Agencije kao izvršne isprave i zakona kojim je uređen upis nepokretnosti u katastar nepokretnosti i infrastrukture, prioritetno, bez obzira na redosled odlučivanja propisan zakonom kojim se uređuje postupak upisa u katastar nepokretnosti i infrastrukture, bez saglasnosti lica koja su ranije podnela zahteve nadležnom organu Zavoda. Istim članom propisano je da po dobijanju potvrde od strane Agencije, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje potvrdu nadležnoj organizacionoj jedinici poreske uprave i nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Prema navedenim odredbama, podnošenje poreske prijave za porez na imovinu više nije uslov za sprovođenje prostupka ozakonjenja kao što je to bilo propisano Zakonom o ozakonjenju objekata koji je prestao da važi danom stupanja na snagu Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima.

Napominjemo da je članom 7. stav 4. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano da pre evidentiranja i upisa prava svojine na posebnim delovima u stambenim i stambeno-poslovnim zgradama sa više stanova, investitor, svako lice koje ima pravni interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice, Agenciji podnosi prijavu za upis stambene ili stambeno-poslovne zgrade, odnosno dela zgrade koji predstavlja funkcionalnu celinu, uz koju može podneti i elaborat geodetskih radova odnosno skicu neevidentiranih posebnih delova za zgradu, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Stavom 5. istog člana propisano je da za stambene, stambeno-poslovne odnosno poslovne zgrade iz stava 4. ovog člana ako je investitor nepoznat ili nije dostupan, skicu posebnih delova odnosno elaborat geodetskih radova može dostaviti svako lice koje ima pravni

interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice ili ovlašćeno lice, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Shodno navedenom, na osnovu podnetih poreskih prijava, dobijenih spiskova i potvrda od Zavoda i svih drugih raspoloživih podataka lokalna poreska administracija vrši utvrđiivanje poreza na imovinu shodno napred navedenim zakonskim odredbama.

Odredbe Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ne mogu se primenjivati na zaposlene u ustanovama kulture, jer prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa zaposlenih u ustanovama kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave su uređeni Posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 3/2022 i 114/2023), bez obzira što je jedinica lokalne samouprave osnivač te ustanove.

Iako pravo na plaćeno odsustvo radi učešća na međunarodnim sportskim takmičenjima u svojstvu člana reprezentacije Republike Srbije za vreme boravka reprezentacije, kao i za vreme pripreme te reprezentacije nije predviđeno posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture, upućujemo na član 2. tog ugovora koji kaže da se kolektivnim ugovorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća prava i povoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni ovim ugovorom, u skladu sa zakonom.

Članom 36. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) propisano je da zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji. 

Članom 150. stav 2. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 34/2003, 64/2004 - odluka USRS, 84/2004 - dr. zakon, 85/2005, 101/2005 - dr. zakon, 63/2006 - odluka USRS, 5/2009, 107/2009, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014, 142/2014, 73/2018, 46/2019 - odluka US, 86/2019, 62/2021, 125/2022, 138/2022, 76/2023 i 94/2024) propisano je da je Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje pravno lice sa statusom organizacije za obavezno socijalno osiguranje u kome se ostvaruju prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i obezbeđuju sredstva za ovo osiguranje.

Imajući u vidu da Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje nema status državnog organa, organa autonomne pokrajine, odnosno organa lokalne samouprave, godine provedene u radnom odnosu kod ovog poslodavca se ne uzimaju u obzir prilikom određivanja prava na minuli po odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave.

U skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi (čl. 11. stav 2.) - postupak javne rasprave sprovodi se obavezno u pogledu budžeta u delu koji se odnosi na planiranje investicija. To je Zakonom propisani minimum u odnosu na koji lokalne samouprave mogu da uspostave/propišu/sprovode i širi obuhvat javne rasprave – o nacrtu odluka o budžetu u celini, što je i pristup koji SKGO promoviše i koji je odražen i u Modelu Odluke o javnim raspravama (dostupno na: http://www.skgo.org/storage/app/uploads/public/158/893/448/1588934480_Model%20odluke%20o%20javnim%20raspravama.docx).

Nadležnosti skupštine lokalne samouprave propisane su Zakonom o LS a shodno kojem se pitanja u vezi sa radom skupštine uređuju njenim poslovnikom. Na ovom mestu podsećamo da je SKGO još 2018. godine objavila i Model Poslovnika skupštine opštine (dostupno na: https://www.skgo.org/storage/app/media/uploaded-files/MODEL%20Poslovnika%20skupstine%20opstine%20SKGO.doc), koji u odeljku IX – Postupak donošenja odluka i drugih akata u skupštini – uređuje i pitanje amandmana, tj., predloga za promenu člana predloga opšteg akta.

Svi članovi predloga akta koji se upućuju skupštini – a u slučaju ovog pitanja to je Predlog Odluke o budžetu grada/opštine – mogu biti predmet amandmana. Ovo važi bez obzira na to da li je prethodno u procesu izrade Nacrta akta uopšte i sprovedena javna rasprava (o celini akta ili pojedinim njegovim delovima). Dakle, ako je u slučaju Nacrta Odluke o budžetu javna rasprava sprovedena samo o delu koji se odnosi na planiranje investicija, ipak važi da odbornici kao ovlašćeni predlagači amandmana (odbornik ili odbornička grupa) – mogu podneti predlog za promenu bilo kog člana Predloga Odluke o budžetu.

Kao i sam Predlog akta, i amandmani moraju biti u skladu sa zakonom, blagovremeni, potpuni i upućeni u skladu sa odredbama Poslovnika skupštine LS.

Podnete amandmane predsednik skupštine upućuje predlagaču akta, nadležnim odborima i veću grada/opštine. Proizilazi da će u slučaju Predloga odluke o budžetu LS, podneti amandmani biti upućeni veću, nadležnim odborima i lokalnom organu uprave nadležnom za finansije (nadležnoj organizacionoj jedinici uprave), koji su dužni da pre sednice skupštine, razmotre amandmane podnete na predlog akta i da skupštinu obaveste za koje amandmane predlažu da ih skupština prihvati, a za koje da ih odbije. Prilikom ovog izjašnjavanja, nadležne instance rukovode se pre svega Zakonom o budžetskom sistemu (ZoBS) i svim primenljivim zakonskim i podzakonskim aktima, uključujući i Uputstvo ministra finansija za pripremu Odluke o budžetu lokalne vlasti i projekcija za naredne 2 godine, kao i Uputstvo za proveru usaglašenosti odluka o budžetu lokalnih vlasti sa smernicama iz Uputstva za pripremu odluka o budžetu lokalnih vlasti (https://www.mfin.gov.rs/dokumenti2/uputstvo-za-proveru-usaglaenosti-odluka-o-budzetu-lokalnih-vlasti). Nepoštovanje ZoBS kao i navedenih uputstava može imati značajne posledice po lokalnu samoupravu, uključujući i obustavu prenosa transfernih sredstava iz budžeta Republike Srbije lokalnoj samoupravi.

U tom smislu, razmatranje i izjašnjavanje o predloženim amandmanima je izuzetno značajno, i amandmani koji su u suprotnosti sa navedenom regulativom, ne mogu biti predloženi skupštini kao prihvatljivi, čime se prevenira situacija iz postavljenog pitanja.

Takođe, SKGO Modelom Poslovnika skupštine predviđeno je da skupštinski Odbor za propise i upravu odbacuje amandmane koji su neblagovremeni, nepotpuni, suprotni zakonu, uvredljivi ili upućeni suprotno odredbama Poslovnika, te oni ne mogu biti predmet rasprave, ni odlučivanja na sednici skupštine.

O ostalim amandmanima otvara se rasprava na sednici skupštine, skupština se izjašnjava, odnosno postupa u svemu u skladu sa Poslovnikom.

Sekretar Skupštine opštine nije opštinski službenik, već funkcioner u smislu člana 40. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi kojim je propisano da “Sekretar skupštine se postavlja, na predlog predsednika skupštine, na četiri godine i može biti ponovo postavljen“, dok je stavom 4. istog člana propisano da „Skupština opštine može, na predlog predsednika skupštine, razrešiti sekretara i pre isteka mandata.“ Imajući u vidu da ga postavlja skupština JLS, sekretar skupštine nije službenik, već ima status imenovanog funkcionera. 

Prema odredbama Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jednicama lokalne samouprave, sekretar skupštine spada u kategoriju izabranih, postavljenih i imenovanih lica, a ne u kategoriuju službenika. S tim u vezi, prema članu 3. stav 2. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samoprave propisano je da je „Funkcioner izabrano, imenovano, odnosno postavljeno lice (osim službenika na položaju) u organima autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, odnosno u organima gradske opštine, kao i u službama i organizacijama koje oni osnivaju prema posebnom propisu.“ Kako sekretara skupštine postavlja Skupština on spada u funkcionere.

U pogledu položaja funkcinera, merodavan je član 8. stav 2. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samoprave kojim je propisano da se „Izbor, imenovanje, postavljenje, kao i razrešenje funkcionera u jedinicama lokalne samouprave, vrši se u skladu sa posebnim propisima i ovim zakonom, statutom jedinice lokalne samouprave i odlukama jedinice lokalne samouprave kojima se uređuje osnivanje službi i organizacija.“

Takođe, članom 11. st. 1. i 2. istog zakona propisano je da „Funkcioner ima pravo na platu, naknadu i ostala primanja u skladu sa zakonom kojim se uređuju plate, naknade i druga primanja funkcionera u jedinici lokalne samouprave. Rešenje o plati, naknadi i ostalim primanjima funkcionera, donosi organ – skupština opštine, odnosno radno telo skupštine koje je utvrđeno statutom ili aktom skupštine kojim se uređuje nadležnost, sastav i organizacija radnih tela skupštine, dok je stavom 3. istog člana propisano da funkcioneri nemaju prava na uvećanje plate za slučaj prekovremenog rada.

 Dakle, na osnovu zakosnkih odredbi i imajući u vidu status sekretara skupštine opštine kao funkcionera, mišljenje Stručne službe SKGO je da sekretar skupštine nema pravo na prekovremene sate niti na isplatu prekovremenog rada. Plata za vršenje funkcije obuhvata sve aktivnosti bez obzira na trajanje radnog angažovanja. Međutim, mogućnost postoji ako postoji interni akta kojim je predviđena ova isplata